تبلیغات
عدالت و نشر علم --------------------- ابراهیم نصیری - دادخواهی
دوشنبه 1389/08/24

دادخواهی

   نوشته شده توسط: ebrahim nasiri    

حقّ دادخواهی

 

مسئلۀ 3498:حقّ دادخواهی و طرح دعوی از حقوق مسلم هر انسان است. معمولاً در طرح دعوی به آن کسی که ادّعای چیزی را دارد و اگر ادّعایش را تمام کند دعوی تمام می‏شود، «مدّعی» و به آن کسی که ادّعا علیه او صورت گرفته است «مدّعی علیه» گفته می‏شود. اگر مدعی علیه اقرار نکرده و ادّعای مدّعی را انکار کند به او «منکر» می‏گویند. در کتابهای مفصّل فقهی ضوابط خاصی برای تمییز مدّعی از منکر ذکر کرده‏اند که علاقهمندان می‏توانند به آن کتب رجوع کنند.

مسئلۀ 3499:در امر دادخواهی تمام افراد از بالاترین تا پایین‏ترین آنان با یکدیگر برابرند چون حقّ مسلّم آنان است، بنابراین اگر کسی نسبت به یکی از مقامات، شخصیتها و قضات شکایت داشته باشد، در صورتی که از سیر و روند قضایی محاکم رسمی رضایت داشته باشد، می‏تواند شکایت خود را همانجا مطرح کند و الاّ می‏تواند به محکمه‏ای که مورد توافق است رجوع کند.

مسئلۀ 3500:هر کسی که به نظر خود دارای حقی است و مدّعی آنست، می‏تواند برای احقاق حق به دادگاه صالح رجوع کند و چنانچه احقاق حق بدون مراجعه به دادگاه امکان پذیر نباشد، ممکن است مراجعه به دادگاه واجب شود؛ در این جهت فرقی میان شخص حقوقی و حقیقی وجود ندارد و فرقی نمی‏کند که ادّعای او در برابر اشخاص حقوقی باشد یا حقیقی، ادّعای او دربارۀ خودش باشد یا دربارۀ کسانی که تحت سرپرستی و ولایت او قرار دارند و یا نسبت به املاکی باشد که زیر نظر اوست چه به صورت تولیت یا به عنوان نظارت مانند موقوفات و امثال آن.

مسئلۀ 3501:قاضی موظف است پس از مراجعه و تقاضای صاحب حق و رسیدگی کافی مطابق موازین شرعی و قوانین حکم صادر کند و نمی‏تواند قبل از مراجعه و تقاضای صاحب حق حکم صادر کند اگرچه نسبت به آن علم داشته باشد.

مسئلۀ 3502:چون هدف از قضاوت اسلامی رفع نزاع و رسیدن به حقیقت است، هر چیزی که مدّعیِ حق و متّهم احساس کند در روشن شدن حق و حقیقت و رفع اتّهام مفید است، می‏تواند از آن استفاده کند، بنابراین هر متّهم و مدّعی حق دارد برای خود وکیل انتخاب کند و نیز حق دارد قبل از مشورت با وکیل در دادگاه صحبت نکند و با مشورت او صحبت کند، مگر آنکه تأخیر آن مستلزم مماطله و تأخیر بیش از حد متعارف باشد، در این صورت حقّ تأخیر ندارد و در صورت تأخیر حاکم حق دارد او را وادار به صحبت کردن کند.

مسئلۀ 3503:مادامی که از طریق دادگاه صالح و محاکمه عادلانه در دادگاه، محکومیت و مجرمیت کسی به اثبات نرسیده است، او بیگناه است و هیچ کس حقّ هیچ تعرّضی نسبت به او را ندارد و هتک حرمت او نیز جایز نیست.

مسئلۀ 3504:کسی که مطابق موازین و قانون از طریق دادگاه صالح، محکوم به حدّ یا تعزیر شده است، نباید بیش از مقداری که معین شده است مجازات شود و نباید به آبرو، حیثیت، مال یا منسوبین او تعرّض شود و هر کس این کارها را بکند، گناه کرده و باید مجازات شود.

 

کیفیت قضاوت و مستندات آن‏

 

مسئلۀ 3505:در نظام اسلامی از دیدگاه قضای اسلامی اصل اوّلی برائت و بی‏گناهی افراد است، مگر آنکه مجرمیت آنها با دلیل معتبر در محکمه صالحه به اثبات برسد و اثبات جرم به یکی از سه راه زیر است:

1-اقرار طرف، 2-شهادت شهود معتبر، 3- قَسم، که احکام و شرایط هر یک در ضمن مسائل آینده بیان می‏شود.

مسئلۀ 3506:اقرار کننده باید عاقل، بالغ و دارای قصد و اختیار باشد و اگر اقرارش نسبت به امور مالی باشد باید سفیه و ممنوع التّصرف نباشد.

مسئلۀ 3507:لازم است اقرار و شهادت شهود و قسم در جلسه رسمی دادگاه و در محضر قاضی، در حال عادی، بدون ارعاب و ترس یا اکراه و اجبار و مانند آن انجام شود، بنابراین اقراری که خارج از دادگاه و در حالت غیر عادی با زور و شکنجه ولو تحت عنوان تعزیر از متّهم گرفته می‏شود، اگر چه خط یا صدای او ضبط شده باشد، اعتبار ندارد و هر حکمی که مستند به آن باشد نافذ نیست.

مسئلۀ 3508:اظهر بلکه اقوی‏ آنست که قاضی با استناد به علم خود و بدون استناد به اقرار یا شهادت و یا قسم که از حدود اللّه است، همان طور که در حدیث تامّ داودبنفَرقَد  آمده است، قضاوت نکرده و حکم صادر نکند، به خصوص در مواردی که حقّ اللّه محض است اگرچه بر خلاف علم خود نیز نمی‏تواند حکم صادر کند، بنابراین اگر یقین به اشتباه شهود داشته باشد و یا اینکه بداند منکر به دروغ قسم می‏خورد، در حدّ امکان در رفع اشتباه شهود تلاش کند و اگر ممکن نباشد باید حکم و فصل خصومت را به قاضی دیگر ارجاع دهد.

مسئلۀ 3509:پس از آنکه دعوی در دادگاه مطرح شد، مدّعی علیه یا اقرار می‏کند یا انکار و یا ساکت می‏شود؛ در صورت اقرار او، اگر مدّعی از قاضی بخواهد مطابق اقرار وی حکم صادر کند، لازم است قاضی بر اساس اقرار مدّعی حکم صادر کند و وقتی که حکم صادر شد، پس از حکم قاضی دعوی خاتمه می‏یابد، ولی اگر مدّعی علیه اقرار نکند بلکه انکار کند، قاضی از مدعی بینه و شهود طلب می‏کند، اگر مدّعی بینه و شهود خود را حاضر کرد، قاضی بر اساس شهادت شهود، حکم صادر می‏کند و دعوی ‏خاتمه می‏یابد؛ اگر مدّعی بینه نداشته باشد یا اگر داشته باشد، نخواهد که آنرا اقامه کند، در این صورت مدّعی از قاضی می‏خواهد که به منکِر دستور دهد که قسم بخورد. در این‌صورت اگر منکِر قسم بخورد و قاضی به نفع او حکم صادر کند، دعوی پایان می‏پذیرد، در این صورت مدّعی حقّ طرح دعوی در دادگاه دیگر یا تقاص از مال منکر را- اگر دعوی امر مالی باشد- ندارد، اگرچه خود را ذی‏حق بداند.

مسئلۀ 3510:قسم منکر باید پس از تقاضای مدّعی و دستور قاضی باشد، بنابراین اگر خود منکر بدون دستور قاضی یا با دستور قاضی ولی بدون درخواست مدّعی قسم بخورد، فایده ندارد، بلکه پس از تقاضای مدّعی و دستور قاضی، منکر دوباره باید قسم بخورد.

مسئلۀ 3511:منکر می‏تواند از قسم خوردن نکول و تمرد کرده و خودداری کند و قسم را به خود مدّعی ارجاع کند، بنابراین اگر پس از نکول منکر و ارجاع قسم به مدّعی، او قسم یاد کند و قاضی حکم کند، دعوی به نفع مدّعی پایان می‏یابد و اگر هم از قسم خوردن و هم از ارجاع آن به مدّعی خودداری کند، بنا بر احتیاط واجب بلکه اقوی‏ آنست که قاضی ولایتاً از مدّعی می‏خواهد که قسم یاد کند و اگر مدّعی قسم یاد کرد قاضی مطابق آن حکم می‏کند و دعوی به نفع مدّعی ثابت می‏شود و اگر مدّعی قسم نخورد دعوی به حسب ظاهر ساقط می‏شود.

مسئلۀ 3512:اگر مدّعی‌علیه پس از عرضه شدن دعوی، سکوت کند- نه اقرار کند و نه انکار- اگر سکوت مدّعی علیه با عذر باشد قاضی باید عذرش را مرتفع کند و اگر بدون عذر سکوت کند قاضی او را ترغیب به شکستن سکوت می‏کند و اگر مؤثّر نشد، قاضی اعمال شدّت و تندی می‏کند. اگر باز اصرار بر سکوت کند، قاضی می‏گوید جواب بده و اگر جواب ندهی تو را نکول‌کننده اعلام می‏کنم و بهتر است این جمله را سه بار تکرار کند و اگر پس از آن باز اصرار بر سکوت کرد، قاضی از مدّعی بینه و شهود طلب می‏کند، اگر آورد مطابق آن حکم صادر و دعوی ختم می‏شود و اگر بینه نداشته باشد یا آنرا حاضر نکند، در صورت درخواست مدّعی، قاضی از مدّعی علیه می‏خواهد قسم یاد کند و یا قسم را به مدّعی ارجاع کند، اگر اینها را انجام دهد باز حکم صادر می‏شود و دعوی فیصله می‏یابد و اگر باز مدّعی علیه به سکوت خود ادامه دهد، بنا بر احتیاط واجب قاضی ولایتاً از مدّعی می‏خواهد تا او قسم بخورد و دعوی به نفع وی پایان می‏پذیرد.

مسئلۀ 3513:اگر مدّعی برای اثبات دعوی خویش اقامه بینه کند، قاضی حق ندارد مدّعی را وادار به قسم خوردن هم بکند مگر آنکه مورد دعوی، طلبکاری مدّعی از میت باشد، در این صورت مدّعی علاوه بر بینه باید قسم هم بخورد بر اینکه طلب او از میت باقی است و آنرا دریافت نکرده است و در اینکه اگر مدّعی ادّعای طلب از میت داشته باشد، باید علاوه بر اقامه بینه قسم هم بخورد، فرقی وجود ندارد مدّعی طلب اجنبی باشد یا وصی و وکیل میت یا ورثه او و اگر مدّعی، ورثه میت باشد، اگر یک نفر باشد بعد از اقامه بینه یک قسم کافی است و اگر متعدّد باشند بعد از اقامه بینه هر کدام از ورثه مستقلاّ و جدا جدا باید قسم بخورد.

مسئلۀ 3514:اگر بدهکاری میت از طریقی غیر از اقامه بینه معلوم شود در این صورت احتیاجی به قسم خوردن نیست.

مسئلۀ 3515:اگر بینه شهادت بدهند که میت در زمان حیاتش اقرار کرده که بدهکار است یا ورثه اقرار کنند یا اینکه آنقدر شهرت داشته باشد که موجب اطمینان گردد که میت بدهکار بوده است، ولی از قرائن و شواهد ثابت شود یا حدّاقل احتمال داده شود که میت بدهی خود را داده باشد، در این صورت نیز مدّعی که همان طلبکار است باید قسم بخورد.

مسئلۀ 3516:اگر مدّعی در جلسات دادگاه حاضر شود و بینه اقامه کند، ولی منکر با اینکه امکان دارد حاضر شود، خودش حاضر نشود، اگر احضار امکان دارد، قاضی‏باید حاضرش کند و اگر احضار او امکان نداشته باشد قاضی حق دارد پس از اعلام به منکر، اگر دعوی در حقوق الناس باشد، حکم غیابی صادر کند و غایب هر موقع حاضر شود، حق دارد از طریق جرح شهود و اقامه بینه اعتراض کند.

مسئلۀ 3517:اگر با حکم قاضی بدهکاری طرف ثابت شود، موظف است بپردازد- اگر قدرت بر ادای بدهی داشته باشد- و اگر با وجود قدرت بر ادای بدهی از ادای آن خودداری کند، قاضی می‏تواند او را وادار سازد حتی می‏تواند او را زندانی کند تا حاضر شود بدهی‏اش را بپردازد، ولی اگر قدرت بر پرداخت بدهی نداشته باشد، واجب است به او مهلت داده شود و در این صورت زندانی کردن او جایز نیست.

مسئلۀ 3518:اگر قاضی در تشخیص حکم، خطا کند، اگر قبل از اجرای آن معلوم شود که خطا کرده است، قهراً حکم نقض شده و قابل اجرا نیست، ولی اگر پس از اجرا معلوم شود قاضی خطا کرده باید جبران گردد بدین صورت که اگر خسارت مالی یا جانی وارد شده، باید از طریق بیت المال تأمین شود و اگر خسارت آبرویی، حیثیتی و اجتماعی وارد شده، به هر وسیله ممکن باید اعاده حیثیت به عمل آید.

مسئلۀ 3519:اگر بعد از قضاوت و صدور حکم معلوم شود قاضی شرایط قضاوت را نداشته یا اینکه حکم بر خلاف کتاب و سنّت صادر شده است، حکم باطل و خود به خود نقض می‏شود. اگر به سبب این حکم به کسی ضرری وارد شده، در صورتی که خود قاضی مقصّر بوده یا کوتاهی کرده باشد، باید خودش جبران کند و در غیر این صورت از بیت المال جبران گردد.

مسئلۀ 3520:با توجه به اینکه هدف اصلی از قضاوت اسلامی، احقاق حقوق مردم، کشف حقیقت و اجرای عدالت است و تلقی مردم و طرفین دعوی هم باید همین باشد؛ بنابراین اگر قاضی نزد یکی از طرفین دعوی متّهم به کوتاهی یا خطا در تحقیق شود، اظهر آنست که هر کدام از طرفین دعوی می‏تواند تحقیق مجدّد و تجدید محاکمه در یک دادگاه بالاتر را تقاضا کند، مخصوصاً اگر مورد دعوی در امور مهمّی مانند جان، ناموس، مال یا حیثیت مذهب و دین مسلمانان باشد و آن دادگاه موظف است پس از بررسی مستندات حکم و صفات قاضی و موارد اتّهام و مستندات آن در صورت صحت حکم اولی آنرا تنفیذ و در صورت خطا لغو کند


Cialis generic
جمعه 1397/09/16 12:15 ب.ظ

You said it very well..
cialis 5 effetti collaterali cialis sicuro in linea click here cialis daily uk cialis without a doctor's prescription brand cialis generic american pharmacy cialis cialis generique 5 mg generic cialis at walmart cialis for sale in europa il cialis quanto costa
buy cialis pills
پنجشنبه 1397/09/15 05:03 ب.ظ

Regards. Loads of write ups.

cialis wir preise side effects for cialis viagra or cialis buy online cialis 5mg cialis generico postepay cialis qualitat cialis prices cialis diario compra cialis generico overnight cialis tadalafil
Buy cialis
چهارشنبه 1397/09/14 09:19 ب.ظ

Thanks, A lot of forum posts!

cialis 10 doctissimo when will generic cialis be available cialis super acti cialis canada cialis prezzo al pubblico we like it cialis price tadalafil online prescriptions cialis generic cialis tadalafil cialis authentique suisse
buy cialis
چهارشنبه 1397/09/14 06:44 ق.ظ

Beneficial advice. Thanks!
preis cialis 20mg schweiz cialis 5 mg buy cialis herbs enter site very cheap cialis cialis 5mg prix purchasing cialis on the internet canadian discount cialis prix de cialis prezzo di cialis in bulgaria cialis 30 day trial coupon
buy tadalafil pills
سه شنبه 1397/09/13 07:20 ب.ظ

Nicely put. Appreciate it.
enter site 20 mg cialis cost cialis et insomni acheter cialis meilleur pri how much does a cialis cost cialis efficacit price cialis wal mart pharmacy cialis tablets australia cialis generico lilly precios cialis peru cialis official site
Online cialis
سه شنبه 1397/09/13 08:17 ق.ظ

Awesome content. Thanks a lot!
cialis billig we choice cialis pfizer india viagra cialis levitra callus look here cialis order on line generic cialis review uk cialis side effects cialis 5mg prix cialis 10 doctissimo buying cialis overnight
where to buy cialis online
دوشنبه 1397/09/12 08:23 ب.ظ

Thank you, Ample forum posts!

200 cialis coupon rezeptfrei cialis apotheke fast cialis online generic cialis american pharmacy cialis rx cialis para comprar brand cialis generic buy original cialis viagra vs cialis we recommend cialis best buy
buy cialis pills
دوشنبه 1397/09/12 07:55 ق.ظ

Nicely put, Thank you!
we recommend cialis info sialis rezeptfrei cialis apotheke generic cialis at the pharmacy cialis daily new zealand cialis generic cialis tadalafil online cialis 5 mg effetti collateral cialis generico in farmacia cialis pills in singapore
Buy cialis online
یکشنبه 1397/09/11 07:54 ب.ظ

Truly a lot of valuable facts!
cialis daily new zealand order a sample of cialis where do you buy cialis generic cialis where cheapest cialis buy cialis cheap 10 mg cialis 20 mg cialis 10mg prix pharmaci generic cialis levitra canada discount drugs cialis
Buy generic cialis
یکشنبه 1397/09/11 07:22 ق.ظ

Many thanks, I enjoy this!
venta de cialis canada fast cialis online generic cialis at the pharmacy enter site very cheap cialis prezzo di cialis in bulgaria cialis bula how to purchase cialis on line acquisto online cialis cialis 5mg prix cialis preise schweiz
buy cialis pills online
شنبه 1397/09/10 08:09 ب.ظ

Thanks. Loads of postings.

cialis prezzo al pubblico cialis pills in singapore buy cialis uk no prescription prezzo di cialis in bulgaria are there generic cialis we use it cialis online store generico cialis mexico ou trouver cialis sur le net cialis 100mg suppliers viagra vs cialis vs levitra
where to buy cialis online
شنبه 1397/09/10 07:00 ق.ظ

Fantastic stuff. Kudos!
brand cialis nl we like it cialis price cialis vs viagra cialis pills in singapore venta cialis en espaa cialis kaufen bankberweisung cialis pills price each online cialis the best site cialis tablets we recommend cheapest cialis
buy cheap cialis coupon
جمعه 1397/09/9 07:43 ب.ظ

You suggested it adequately!
precios cialis peru deutschland cialis online cialis 10 doctissimo we recommend cialis best buy prescription doctor cialis buy cialis online cialis pills cuanto cuesta cialis yaho 40 mg cialis what if i take cialis italia gratis
Cialis pills
جمعه 1397/09/9 07:55 ق.ظ

Awesome content. With thanks.
prescription doctor cialis cialis 200 dollar savings card cialis authentique suisse callus cialis tadalafil online deutschland cialis online 5 mg cialis pharmacie en ligne how to purchase cialis on line we use it 50 mg cialis dose cialis generique 5 mg
Cialis canada
پنجشنبه 1397/09/8 08:45 ب.ظ

Wow a lot of wonderful material.
cialis generico online cialis generico en mexico cialis vs viagra click now cialis from canada cialis super acti 5 mg cialis coupon printable cialis daily dose generic achat cialis en europe sialis order generic cialis online
Cialis online
چهارشنبه 1397/09/7 08:20 ب.ظ

You explained it exceptionally well!
5 mg cialis pharmacie en ligne cialis name brand cheap cialis et insomni dosagem ideal cialis cialis 20 mg cialis australian price viagra vs cialis vs levitra buy cialis sample pack prices on cialis 10 mg cialis canada
Cialis 20 mg
چهارشنبه 1397/09/7 08:35 ق.ظ

Nicely put, Kudos.
cialis free trial cialis price in bangalore can i take cialis and ecstasy buying brand cialis online we choice cialis pfizer india cialis herbs effetti del cialis cialis pills canada discount drugs cialis tarif cialis france
Cialis generic
چهارشنبه 1397/07/11 09:48 ق.ظ

You actually explained it adequately.
cialis daily dose generic cialis lilly tadalafi cialis canadian drugs cialis qualitat generic cialis tadalafil prescription doctor cialis prices on cialis 10 mg we use it 50 mg cialis dose cialis pills in singapore overnight cialis tadalafil
buy cialis without a doctor's prescription
دوشنبه 1397/07/9 07:50 ق.ظ

Fantastic information. Thanks a lot!
acheter cialis kamagra no prescription cialis cheap tadalafil 10 mg buy cialis uk no prescription only now cialis for sale in us 40 mg cialis what if i take cialis australian price we like it safe cheap cialis get cheap cialis low cost cialis 20mg
buycialisky.com
چهارشنبه 1397/06/28 05:32 ق.ظ

Nicely put, Appreciate it!
cialis generika cialis canada on line canadian discount cialis 5 mg cialis coupon printable cialis uk next day online cialis purchasing cialis on the internet get cheap cialis buy online cialis 5mg cialis 30 day sample
http://viagraessale.com/
پنجشنبه 1397/06/15 08:38 ب.ظ

This is nicely expressed! !
cialis sans ordonnance where cheapest cialis buy name brand cialis on line low cost cialis 20mg achat cialis en itali cialis official site cialis 20mg cialis sicuro in linea generic cialis with dapoxetine generic cialis 20mg uk
viagra without presc uk
سه شنبه 1397/06/13 02:57 ب.ظ

You said it nicely..
how to buy viagra online viagra pharmacy online viagra buy viagra buying viagra online viagra cheap uk getting viagra uk viagra online canadian pharmacy where i can buy viagra where to order viagra viagra buy online viagra prescription
cialisiv.com
یکشنبه 1397/06/11 08:24 ب.ظ

Fine knowledge. With thanks!
enter site very cheap cialis cialis cipla best buy cialis en mexico precio cialis sans ordonnance we like it safe cheap cialis safe site to buy cialis online cialis pills price each cialis online deutschland generic cialis pro precios de cialis generico
viabiovit.com/what-happens-if-a-teenager-takes-viagra.html
سه شنبه 1397/05/23 08:12 ق.ظ

Many thanks. Terrific information!
getting viagra online where can we buy viagra buy cheapest viagra online where to buy generic viagra online buy real viagra online uk viagra generic online pharmacy where can i buy viagra online uk online pharmacy viagra buy viagra sample sildenafil viagra
non generic cialis online
دوشنبه 1397/05/22 11:49 ب.ظ

Amazing tons of great information!
are there generic cialis cialis pills cialis 50 mg soft tab cialis dosage prix cialis once a da cialis e hiv cialis uk next day venta cialis en espaa where cheapest cialis cialis generico postepay
Cialis 20 mg
دوشنبه 1397/03/7 12:49 ب.ظ

Wow a good deal of good facts.
wow look it cialis mexico how much does a cialis cost buying brand cialis online cialis for sale in europa buy generic cialis cialis savings card order generic cialis online cialis without a doctor's prescription cialis 5 mg para diabeticos cialis daily
choc
سه شنبه 1397/02/18 04:29 ق.ظ
An impressive share! I have just forwarded this onto
a friend who had been doing a little homework on this.
And he actually ordered me lunch due to the fact that I found it for him...
lol. So let me reword this.... Thanks for the meal!! But yeah, thanx
for spending time to talk about this matter here
on your web page.
Viagra generic
چهارشنبه 1397/02/5 07:10 ب.ظ

You revealed it adequately.
viagra side effects sildenafil and viagra buy viagra safely buy tadalafil price for viagra where can i buy sildenafil online to buy viagra online order viagra online cheap viagra purchase uk get a viagra prescription
Cialis pills
شنبه 1397/01/18 08:40 ب.ظ

This is nicely put! !
canadian discount cialis tadalafilo cialis 20mg cialis taglich recommended site cialis kanada cialis 100mg suppliers cialis italia gratis legalidad de comprar cialis cialis generique 5 mg cialis 5 mg schweiz
Cialis pills
یکشنبه 1397/01/5 03:44 ق.ظ

Many thanks, Useful information!
overnight cialis tadalafil how to purchase cialis on line prezzo cialis a buon mercato generic cialis tadalafil cialis venta a domicilio tadalafil cialis usa cost buy cialis online cheapest cialis generico milano safe site to buy cialis online
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30