تبلیغات
عدالت و نشر علم --------------------- ابراهیم نصیری - قسمت اول : ماهیت حقوقی بدل حیلوله
سه شنبه 1389/09/2

قسمت اول : ماهیت حقوقی بدل حیلوله

   نوشته شده توسط: ebrahim nasiri    

 

 بسم الله الرحمن الرحیم

 

 

قسمت اول :

 

ماهیت حقوقی بدل حیلوله

 

چکیده:

استیلاء و تسلط بر حق غیر بدون جواز مشروع به نحو عدوان و غیر آن، که ما در اصطلاح حقوقی غصب و آن چه در حکم غصب است می‌دانیم به لحاظ آثار سنگین مترتب بر این واقعه‌ی حقوقی و پیچیدگی مباحث مربوط، مؤلفان کتب حقوقی تنها به بیانی به اختصار اکتفا نموده و بسیاری از مسایل مهم را با سکوت خویش در هاله‌ای از ابهام جا نهادند. منجمله: ماهیت حقوقی بدل حیلوله، احکام مترتب بر آن و روابط طرفین و ... . بخاطر همین مرا به این فکر انداخته که با تحقیق و تفحص در کتب و سایتهای حقوقی و با مداقه در مواد مربوط به بحث، برای  فروضاتی  که در ذهنم است به جوابهایی منطبق با روح و منطق قانون برسیم .

کلید واژه ها:  بدل حیلوله، غاصب، اباحه، عین مغصوب ،  شرط فاسخ . اباحه

کلیات : ضمان قهری عبارت از مسئولیت به انجام امری و یا جبران زیانی که کسی در اثر عمل خود به دیگری وارد آورده است. چون مسئولیت مزبور در اثر عمل قضایی و بدون قرارداد و عقد حاصل می‌شود آن را قهری گویند [ دکتر سید حسن امامی‌، حقوق مدنی ،جلد اول، ص361 ]. قانون مدنی از مواد 308 تا 327راجع به غصب  صحبت نموده است که محور بحث ما در این تفحص ماده 311 از این قانون می‌باشد. بطوری که از این ماده فهمیده می‌شود سه فرض مختلف را باید در نظر گرفت که عبارتند از : 

فرض اول: مال مغصوب موجود و در دسترس می‌باشد که در این صورت غاصب مکلف به رد عین مغصوب می‌باشد.] المغصوب مردود(مال مغصوب باید رد شود) [تاجمیری ، فرهنگ عبارات و اشارات حقوقی،ص237 .]

فرض دوم: حالتی را بیان می‌کند عین مغصوب تلف شده و غاصب مکلف به رد مثل یا قیمت آن است .] المثلی مضمون بمثله و المتقوم بالقیمته. ( ضمان مثلی به مثل و قیمی‌به قیمت است)[ الاشباه و النظایر، جلد1 ]

فرض سوم: عین مغصوب موجود است منتهی رد آن به مالک آن به دلایلی غیر از تلف ، ممکن نمی‌باشد و در این فرض با توجه ذیل ماده مذکور غاصب مکلف به دادن بدل حیلوله آن می‌باشد ، که محور بحث ما نیز همین فرض سوم است که می‌خواهیم و وضعیت این بدل حیلوله و وضعیت غاصب و مالک را در مقابل یکدیگر در فرض مذکور را مورد بررسی قرار دهیم. 

1- معنای بدل :   واژه بدل دلالت بر جایگزینی مثل مال جای اصل مال دارد و اگر ما به ظاهر ماده 311 توجه بکنیم باید قائل به این باشیم که منظور از بدل در این ماده با توجه به این که دو فرض تلف و تعذر رد عین را متمایز شده در این ماده می‌بینیم بدین شرح که غاصب در صورت تلف باید مثل یا قیمت را بدهد و در صورت تعذر از رد عین باید بدل عین را بدهد و این مورد، توسط قانونگذار از فرض ضمان تلف مجزا شده است ، باید قائل به این باشیم که منظور از بدل: مالی است که دارای اوصافی مشابه با عین مغصوبه می‌باشد، ولی همان طوری که برخی اذهان داشته اند ، با سیر تاریخی در قانون مدنی به این نتیجه می‌رسیم که منظور از بدل در ماده مذکور همان مثل یا قیمت مال مغصوبه است، نتیجه این که نباید به ظاهر ماده مذکور توجه کرد و بدل را در این جا همان مثل یا قیمت مال مغصوبه بگیریم.[ دکتر کاتوزیان، الزامهای خارج از قرارداد ،ج2،ص52 .]

2- معنای حیلوله: یعنی حائل شدن و قرار گرفتن بین دو چیز را گویند که در بحث ما حائل شدن بین مالک عین مغصوب و دارایی  او مد نظر است.

3- بدل حیلوله: اصطلاح فقهی حقوقی به معنای آن چه ضامن در صورت عدم امکان  بازگرداندن  مال به مالک می‌پردازد. این پرداخت به منظور جبران قطع سلطه و استیلای مالک بر همه تصرفات مالکانه نسبت به آن مال صورت می‌گیرد.

 اِباحه‌، اباحه‌ ازریشة بَوح‌ و بُوْوح‌ به‌ معنى‌ اجازه‌ دادن‌.    [http://cgie.org.ir/shavad.asp?id=130&avaid=582-3]

4- شرط انفساخ : دو طرف می‌توانند شرط کنند که قرارداد در اثر رویدادی منحل شود که این رویداد ممکن است بر خلاف میل و تصمیم دو طرف رخ دهد و عقد را منحل سازد و همین شرط انفساخ را با شرط خیاری که منوط به انشاء عمل حقوقی از سوی مشروط له  می‌باشد ، متمایز می‌کند . منتها اگر شرط انفساخ منوط به وقوع حادثه ای باشد که در اختیار یکی از دو طرف است ، در این صورت با خیار فسخ بسیار نزدیک می‌شود ، با این تفاوت که صاحب خیار مسلط بر انفساخ عقد می‌گردد نه فسخ آن . و مورد اخیر را می‌توان مربوط به بحث دانست . مانند شرط انفساخ بیع در صورت رد ثمن . و یا شرط انفساخ تملیک بدل حیلوله در صورت رد عین مغصوب ( در اختیار مالک قرار دادن ). [دکتر کاتوزیان ، اعمال حقوقی ،ص377 .]

5- ادله حیلوله: 1- قاعده: لاضَرَر و لاضِرار فی الاسلام :  بخاطر این که با فاصله افتادن بین مال مغصوب  و مالک آن ، منجر به ورود ضرر به مالک    آن می‌شودو این ضرر توسط شارع نهی شده است.

2-حدیث نبوی : الناس مسلطون علی اموالهم[مجلسی، بحار الانوار ، ج 2ص272چاپ اخیر]:  طبق این حدیث تسلط مالک بر اموال خود به رسمیت شناخته می‌شود و کسی حق ندارد این تسلط را از بین ببرد والا باید از جبران  آن برآید. و  چون  غاصب با عملش باعث از بین رفتن این تسلط شده باید به نوعی این ضرر را جبران کند و بجاطر این که در فرض ما عین مغصوب موجود است با دادن بدل حیلوله این ضرر عینا می‌تواند جبران شود .

3- حدیث نبوی : علی الید ما اخذت حتی تودیه  [ابوداود، ج2، کتاب ابیوع، باب88]: همان طوری که در فرض تلف غاصب ملزم به دادن بدل آن می‌باشد در فرض تعذر در بازگرداندن عین مغصوبه ، وی ملزم به دادن بدل آن می‌باشد.

4-قاعده ضمان اتلاف : چون غاصب  بانی  تفویت شدن  سلطنت مالک  نسبت به مالش شده است و چون نمی‌تواند خود آن سلطنت را به مالک برگرداند باید مانند آن را مسترد نماید و در فرض ما ، این امر،  تنها با دادن بدل حیلوله میسر است.

5- بعضی ها مدعی اجماع شدن[محمد علی توحیدی، مصباح الفتاحه( تمریرات خویی) ج 3، ص204-209]: منتهی این اجماع ، اجماع مدرکی و نمی‌تواند بدان تکیه کرد . چون اجماع در صورتی می‌تواند حجت باشد که کاشف از قول معصومین باشد .

6-بنای عقلا : بدین صورت که غاصب با عملش ( تصروف عدوانی ) باعث از بین رفتن رابطه مالک با مال برای مدتی شده است به گونه ایی که این منجر به ورود ضرر غیر قابل برگشت بر مالک شده است عقلا و خردمندان چنین شخصی را نسبت به جبران این خسارت ، ضامن و مسئول می‌دانند و در فرض ما برای این که این ضرر عینا جبران شود و حق مالک و غاصب جمع آید بهترین راه آن دادن بدل حیلوله می‌باشد.

البته هر یک از این ادله بیان شده می‌تواند به نوعی مورد انتقاد قرار گیرد ولی به نظر من می‌تواند دادن بدل حیلوله را توجیه کنند هر چند بطور مستقیم دلا لتی بر دادن بدل حیلوله ندارند منتهی ما نباید فلسفه جبران ضرر ( بر گرداندن  وضعیت  متضرر  را به وضعیت قبل ورود ضرر ) را از یاد ببریم و هم چنین نباید عامل ورود ضرر را در تنگنا قرار بدهیم به نوعی که حقی از وی ضایع شود و باید جمع بین حق متضرر  و عامل  ورود ضرر را در نظر بگیریم  و در کنار آن ، نباید از عدالت و انصاف ، که به نظر من روح قانون است ، دور شویم .

6- بدل حیلوله در فقه: اصطلاح حیلوله در کتابهای فقهی امامیه بعد از شیخ طوسی دیده می‌شود و در آثار فقهی اهل سنت نیز گاه این تعبیر به کار رفته است از جمله نووی (متوفی 676) این واژه را برای بیان مبنای حکم به ضمان استعمال کرده است (ج 5 ص 55). برای روشن شدن موضوع بدل حیلوله این اشاره لازم است که هر گاه مال کسی در دست ضامن تلف یا از مالیت ساقط شود فقها نسبت به ثبوت بدل بر ذمة ضامن اتفاق نظر دارند و صاحب مال قطعا مالک این بدل می‌شوداما بدل حیلوله در جایی مطرح است که تسلیم مال با فرض وجود آن به عللی ناممکن باشد مثل آنکه حیوانی را به سرقت ببرند وحیوان بگریزد یا کسی حیوان را غصب کند و حیوان به سرقت برود یا غاصبی مال غصب شده را در ساخت یک بنا یا یک دستگاه به کار برده باشد به طوری که لازمة بازگرداندن آن مال به صاحبش ویران کردن بنا یا از هم گسستن دستگاه و چه بسا تحمل زیان بسیار و احیانا وقوع خطر جانی باشد (طوسی 1388 ج 3 ص 95 ابن زهره ص 538 ابن ادریس ج 2 ص 486 محقق حلی ج 3 ص 241 نووی همانجا ابن قدامه ج 5 ص 424). بسیاری از فقهای امامی‌در این موارد به منظور جبران قطع سلطنت مالک بر مالش به ثبوت بدل حیلوله حکم کرده اند و حتی برخی گفته اند که این حکم نزد امامیه اجماعی است هر چند بعضی ها  با مناقشه در دلایل ، این حکم را اساسا نپذیرفته اند. شیخ طوسی نخستین فقیه امامی‌است که این مسئله را در دو اثر مهم فقهی خود مبسوط و خلاف مطرح کرده است . به گفتة او اگر کسی مرکب شخصی را غصب کند و آن مرکب از غاصب بگریزد غاصب باید قیمت مرکب را به صاحبش بپردازد و او مالک این قیمت می‌شود هر چند مرکب غصب شده به ملکیت غاصب در نمی‌آید و پس از پیدا شدن باید آن را به صاحبش بازگرداند. طبعا در این صورت مالکیت او نسبت به قیمت از بین می‌رود و باید آن قیمت را به شخص غاصب پس داد. وی فتوای شافعی را با نظر خود موافق یافته و فتوای ابوحنیفه را مبنی بر مالکیت غاصب نسبت به مرکب بعد از پرداخت قیمت (بدل ) چنین نقد می‌کند که مالک شدن غاصب نسبت به این مرکب مستلزم وقوع معاوضه ای مانند خرید و فروش است و حال آنکه چنین معاوضه ای صورت نگرفته است . او نتیجه می‌گیرد که پرداخت قیمت به مالک فقط به دلیل فاصله افتادن بین مالک و مالش است (1407ـ1411 ج 3 ص 412ـ413 دربارة فتوای شافعیان و حنفیان از جمله رجوع کنید به شمس الائمه سرخسی ج 11 ص 93ـ94 قاسانی ج 7 ص 152). سیدابوالمکارم ابن زهره (همانجا) و ابن ادریس (همانجا) فشرده ای از مطالب شیخ طوسی را آورده اند و هیچکدام جز اجماع - که مستند شیخ طوسی نیز بوده است - به دلیل دیگری بر وجوب پرداخت بدل حیلوله اشاره نکرده اند. مسلم بودن حکم از نظر آنان آنقدر روشن بوده که نیازی به ارایة دلایل متعدد ندیده اند. در آثار بعدی بویژه با توجه به اشکالاتی که بر این حکم دلایل دیگری برای اثبات آن اقامه گردید مانند استناد به قاعدة لاضرر، قاعدة سلطنت ، قاعده اتلاف ، آیة 194 بقره و فحوای برخی روایات (علامة حلی همانجا ، حر عاملی ج 13 ص 232 ، نجفی ج 37 ص 131ـ133،  انصاری ص 112 ، طباطبایی یزدی ص 106،  اصفهانی همانجا ، توحیدی ج 3 ص 354ـ359  ، امام خمینی ج 1 ص 436). - با این همه برخی فقها از جمله محقق کرکی (ج 6 ص 261) شهید ثانی ( مسالک الافهام ج 2 ص 210) و سبزواری (ص 258) با اشاره به نکاتی چند نسبت به مالکیت مالک بر این بدل و برخی دیگر با مناقشه در این دلایل نسبت به اصل حکم تردید کرده اند. از جمله آن نکات این است که با حکم به بدل و بقای ملکیت مال مورد نظر برای صاحب آن جمع بین مالکیت مالک بر عین مال و بدل آن می‌شود که درست نیست یا آنکه با فرض عدم وقوع معاوضه چگونه می‌توان به زوال ملکیت غاصب نسبت به قیمت (بدل ) حکم کرد؟ موافقان نظریة بدل حیلوله گذشته از پاسخ دادن به اشکالات راه حلهایی چون مالکیت متزلزل مالک بر قیمت و حق استفاده از قیمت را بدون مالکیت آن (اباحه ) پیشنهاد کرده اند (علامه حلی همانجا:) محقق کرکی ج 6 ص 261 272 شهید ثانی مسالک الافهام همانجا مقدس اردبیلی ج 10 ص 538ـ539 حسینی عاملی ج 6 ص 255 نجفی همانجا میرزای قمی‌ص 582 انصاری همانجا آملی ج 1 ص 379 تبریزی ج 1 ص 201). از سوی دیگر مخالفان این نظریه نیز با درنظر گرفتن فلسفة اصلی این حکم یعنی پیشگیری از زیان رسیدن به مالک به حق مطالبة منافع از دست رفتة ناشی از قطع سلطنت او بر مال فتوا داده اند (توحیدی ج 3 ص 358ـ359). اما فقها نسبت به لزوم باز پس دادن (رد) بدل در صورت پیدا شدن یا امکان استرداد مال که گاه از آن به «فسخ » تعبیر کرده اند اتفاق نظر دارند و علت آن چنانکه میرزای قمی‌(ص 365) تصریح کرده است منتفی شدن سبب یعنی «حیلوله » است .

فقها در این باره که آیا شرط حکم به بدل حیلوله تحقق یکی از این سه مورد است بحث و بررسی کرده اند:

1)مأیوس شدن از دستیابی به مال

2)امید نداشتن به پیدا شدن آن

 3)زیان دیدن بر اثر دوری از مال به مدت طولانی .

بعلاوه مراد از ناممکن بودن را که آیا عقلی یا عرفی است توضیح داده اند. هم چنین فرضهایی را دربارة لزوم بازگرداندن فوری بدل بعد از امکان استرداد مال و نیز تلف شدن بدل و عدم امکان باز پس دادن آن را پیش کشیده اند (طوسی 1388 ج 3 ص 95 محقق کرکی ج 6 ص 261 نجفی ج 37 ص 132 میرزای قمی- ص 565 انصاری ص 113). [http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php]

7- ماهیت حقوقی بدل حیلوله: با مداقه بر مواد مبحث وقایع حقوقی بخصوص ماده 311 قانون مدنی نسبت به ماهیت حقوقی بدل حیلوله می‌توان نظریاتی را بیا ن داشت که در ذیل بدان اشاره خواهیم کرد و نیز ایراداتی که ممکن است بدان وارد باشد را در ذیل هر یک از این نظریات بیان خواهیم کرد.

8- اباحه تصرف: برخی اظهار داشته اند که غاصب با عمل خود باعث از بین رفتن سلطه مالک بر مال خود شده است به نوعی که مالک را از انتفاع و هر نوع تصرفی بر مالش محروم نموده است. و بخاطر همین باید از عهده جبران و تدارک این سلطنت برآید و تدارک این سلطنت بر خلاف موردی که عین تلف می‌شود در این فرض ، بدل به صورت اباحه مطلق  (  اذن مطلق : اذنی که شخص صادر می‌کند ، گاهی از جهت محدوده موضوع به مورد خاصی محدود نگردیده و به شرطی مشروط نشده است . و چنین اذنی را مطلق گویند[دکتر کاتوزیان ، وقایع حقوقی ،ص220]. در اختیار مالک قرار می‌گیرد . و این در ملکیت غاصب می‌باشد تا زمانی که تلف عین احراز گردد که در این صورت به ملکیت مالک در می‌آید(به عنوان بدل مال تلف شده)،و در این مد ت  ید مالک ، ید امانی است . و در جواب به کسانی که متعقد به انتقال ملکیت بدل حیلوله ، از ملکیت غاصب به ملکیت مالک عین مغصوب هستند باید گفت که در صورت شک در ملکیت باید قائل به  اصل عدم ملکیت شد و بقای مالکیت غاصب نسبت به بدل حیلوله ، استصحاب می‌شود .

نسبت به این نظریه ایراداتی وارد است که در ذیل بدان اشاره می‌کنیم:

1)- رد بدل حیلوله یک نوع تعهد و تکلیف غاصب در مقابل مالک عین مغصوب می‌باشد[http://www.balagh.net/persian/feqh/library/29/02_3.htm].  در واقع این حق مالک عین مغصوب است که بدل حیلوله را از غاصب بخواهد در حالی که در فرض اباحه ، اختیار در دست مالک است و این با تعهد سازگار نمی‌باشد یعنی فرض این که ما فردی را در صورت مطالبه صاحب حق ، مجبور بکنیم ( طبق ماده 311قانون مدنی) که مال خودش را بر وی اباحه نماید منتفی است و با فلسفه اباحه سازگاری ندارد. چون در اباحه تصرف لزوم و الزامی‌در کار نیست و در هر زمانی که مبیح بخواهد می‌تواند مانع تصرف شود در حالی که در فرض ما طبق ماده 311 قانون مدنی دادن بدل حیلوله با مطالبه مالک ، الزامی‌و قطع رابطه مالک با آن تنها در صورت وقوع شرط( قرار گرفتن عین مغصوب در اختیارمالک)  ممکن  است ، نه هر وقتی که غاصب اراده کرد.

2)-این نظریه مبنا خود را تدارک کامل سلطنت مالک قرار داده است و راه آن را اباحه مطلق بیان نموده است. منتها باید گفت که تدارک کامل سلطنت مالک با دادن اختیارهای به وی است که با اباحه هم معنا نیست و این جزء تملیک چیز دیگری نمی‌تواند باشد.[ http://www.hoghogh.mihanblog.com]

3)-  ما در جبران ضرر به دنبال این هستیم که وضعیت متضرر را حتی الامکان به قبل از ورود ضرر بر گردانیم و این را می‌دانیم که غاصب با عمل خودش باعث شده که مالک تسلط خودش را بر عین مغصوبه را از دست بدهد  به طوری که وی را از تصرفات حقوقی و مادی بر عین مغصوبه محروم و مالکیت مالک را بی ارزش نموده است . پس برای جبران این عمل باید بدل آن را به وی تملیک نماید تا وضعیت مالک حتی الامکان به قبل از غصب بر گردد تا ما بتوانیم به فلسفه جبران ضرر چنگ بزنیم در واقع مالک قبل از غصب بر عین  مغصوبه ، اباحه تصرف نداشته که با دادن حق اباحه تصرف ، قائل به جبران ضرربشویم.

9- یک نوع  معاوضه است :یعنی با دادن بدل حیلوله در واقع یک نوع معاوضه بین بدل حیلوله و عین  مغصوب  صورت می‌گیرد. بدین شرح که غاصب مالک عین  مغصوب  می‌شود و بدل حیلوله به  ملکیت  ، مالک سابق عین  مغصوب  در می‌آید.

ایرادات وارد بر این نظریه :1- هیچ دلیل قانع کننده ایی بابت به تملیک در آمدن عین مغصوب به غاصب نمی‌توان ارائه داد و در هیچ یک از مواد مرتبط با بحث، اشاره‌ایی نشده است که عین مغصوب، به غاصب رد و یا به تملیکش درآید.

2- در معاوضه لازم است که دو کالا در مقابل هم رد و بدل شود . حال در فرض ما بطور قطع معلوم نیست که عین پیدا شود و یا این که در دسترس قرار گیرد. و در صورتی که معلوم گردد که عین از بین رفته در باطل بودن معاوضه شکی نیست( در واقع معاوضه مستلزم وجود دو عوض است و در این جا تنها یک عوض وجود خواهد داشت ) و باطل بودن معاوضه یعنی این که بدل حیلو له باید به مالک سابق آن یعنی غاصب مسترد شود و این در هیچ یک از مواد مرتبط با بحث ما منطبق  نیست و حتی بر خلاف مصلحت   و فلسفه تضمین حق مالک می‌باشد.

3- و این نظریه  در فرضی که عین مال مجددا در دسترس قرار گرفته باشد با قاعده تقدم عین بر بدل که صدر ماده 311 قانون مدنی را در فرض ما نیز بیان داشته( غاصب باید مال مغصوب را عینا به صاحب آن رد نماید و اگر ...) ، منافات خواهد داشت.

4- در ضمن پذیرفتن این نظریه منجر به تقویت و تشویق افراد به عمل غصب خواهد شد . بدین شرح که :  شخص الف مایل به خرید مالی از ب باشد منتها ب تمایلی به فروش آن نداشته باشد و الف با تکیه بر این نظریه مال مربوطه را غصب نموده و به نوعی آن را از دسترس خارج نموده تا بدل آن را به مالک بپردازد و با این عملش به مقصود خود از طریق غصب ، نایل شود. یعنی بجای تضمین حق مالک ، تشویقی برای تجاوز به حق وی ( خودداری از فروش) می‌باشد.

10- مالکیت متزلزل مالک نسبت به بدل و غاصب نسبت به عین مغصوب :این نظریه در فرضی که عین مغصوب منافع منفصله داشته باشد می‌تواند مناسبتر از نظریه‌های دیگر باشد . مثلا اسبی را در نظر بگیرد در مدت غصب آن ، کره ایی را به دنیا آورده است و بعد مدتی در دسترس غاصب قرار بگیرد و غاصب برای مسترد نمودن بدلی که بابت آن داده ، بخواهد اسب را به مالک آن رد نماید حال ما اگر غاصب را مالک عین مغصوبه ، در صورت دادن بدل آن به مالک ، ندانیم و از طرفی مالک عین مغصوبه سابق را ، مالک بدل بگیریم در واقع وی را هم منتفع از بدل نمودیم و هم منتفع از عین مغصوبه . واین یعنی جمع آمدن عوض و معوض و همچنین غاصب را مجبور به جبران خسارت مازاد بر خسارت وارده  بکنیم  که این با فلسفه جبران ضرر منافات دارد.

ایراداد این نظریه :1- همان طوری که در فوق بیان شد ما فلسفه جبران خسارت را اعاده وضع سابق متضرر دانستیم  و در این ضرر وارده را بی ارزش شدن مالکیت مالک بر اثر عما غاصب گرفتیم و جبران آن را تنها از طریق تملیک بدل یه مالک عین مغصوبه می‌دانیم و نتیجه این که  مالکیت متزلزل اعمال مالکانه موضوع ماده 30 قانون مدنی [هر مالکی نسبت به مایملک خود حق هر گونه تصرف و انتفاع دارد مگر در مواردی که قانون استثناء کرده باشد. ] را تحدید می‌کندو این نظریه نمی‌تواند فلسفه جبران ضرر را محقق نماید

2- و دیگر اینکه با تفحص در مواد مربوط به اعمال حقوق به این نتیجه می‌رسیم که  تزلزل مالکیت مستلزم وجود ظرف زمانی معین است که استقرار مالکیت بعد از آن زمان قطعی باشد نه این که احتمال استقرار هر لحظه ممکن باشد و در غیر این صورت این همان عقد غرری است که بطلان آن  مسلم می‌باشد و نتیجه این که ، این را در مبحث وقایع حقوقی نمی‌توان نادیده گرفت.

11- بعضی ها گفته اند که بدل به ملکیت مالک در می‌آید: و این ادعا را از راه دلیل علی یعنی کشف علت از راه معلول ثابت کرده اند[شیخ مرتضی انصاری ، مکاسب ، ص 273]اینکه : اباحه مطلق حتی نسبت به تصرفات متوقف بر ملکیت ازآغاز پرداخت بدل ممکن نیست مگر این که مباح له (مالک اصلی) مالک مال شود و این بدل نوعی غرامت است به مالک تملیک می‌شود و این تملیک ملازمه ای با مالکیت غاصب نسبت عین مغصوب ندارد. و مانند اجتماع ارش عین معیوب هر دو به ملکیت مالک اصلی در می‌آید و در غیر این صورت یعنی اگر مالک بر مال پرداخت شده مالکیت نیابد کالایی که متعلق به وی بوده و ضرری که به وی رسیده جبران نگردیده باقی می‌ماند اینان جبران ضرر را در مالکیت مالک بر بدل می‌دانند

ایرادات: 1- در فرض اجتماع  ارش  و عین معیوب باید بگوییم که ارش به نوعی آن نقصان و کسری عین معیوب  را جبران می‌کند و در کنار عین معیوب آن چه را که مقصود طرفین بوده را تکمیل می‌کند در حالی که طبق این نظریه  مالک عین مغصوب ، مالک بدل شده است .و اگر عین مغصوب مجددا در دسترس قرار گیرد نیز وی حق دارد آن را از غاصب یا دست هر کسی که باشد ، بگیرد و این یعنی استفاده بدون جهت ، زیرا هم بدل را در ملکیت خود دارد و هم عین مغصوب که در ملکیت وی بوده و هست و اگر هم عین مغصوب دوچار عیب و خسارتی شود ، غاصب متعهد به جبران با پرداخت  خسارت می‌باشد نه با دادن بدل.به عبارتی پذیرفتن این نظریه اشکال جمع بین عوض و معوض را مرتفع نمی‌کند.

2-کشف ملکیت از راه دلالت التزامی‌یعنی پی بردن از معلول به علت ، ناتمام است . زیرا اباحه همه ی تصرفات کاشف از ملکیت نیست. یعنی نمی‌توان از اباحه همه تصرفات ، ملکیت را نتیجه گرفت. و هیچ گونه رابطه علیتی بین این دو نیست.

12- امانی یا ضمانی بودن ید غاصب ... سوالی که در این جا مطرح می‌شود این است که در فرض ما ید غاصب امانی محسوب می‌شود یا این که  ید وی ، ید ضمانی است؟

ادامه دارد ...... bab.ebram@yahoo.com


buy cialis online safely
جمعه 1397/09/16 02:27 ب.ظ

Thanks a lot, Helpful information!
cilas cialis lowest price 40 mg cialis what if i take buy name brand cialis on line cialis pills boards get cheap cialis acheter cialis meilleur pri interactions for cialis tadalafil tablets try it no rx cialis
Generic cialis
پنجشنبه 1397/09/15 07:19 ب.ظ

Incredible lots of excellent tips.
the best site cialis tablets canada discount drugs cialis how to buy cialis online usa generic cialis female cialis no prescription generic cialis review uk recommended site cialis kanada cialis professional from usa cialis herbs canadian cialis
Cialis generic
چهارشنبه 1397/09/14 11:44 ب.ظ

You have made your point.
cialis dose 30mg cialis daily reviews venta de cialis canada cialis prezzo di mercato where do you buy cialis generic cialis in vietnam acheter du cialis a geneve precios de cialis generico buy cialis uk no prescription best generic drugs cialis
cialis
چهارشنبه 1397/09/14 08:06 ق.ظ

Thanks a lot. Ample data!

cialis manufacturer coupon ou acheter du cialis pas cher generic cialis legalidad de comprar cialis cialis preise schweiz cialis rckenschmerzen cost of cialis per pill generico cialis mexico compare prices cialis uk cialis wir preise
buy cialis online best price
سه شنبه 1397/09/13 08:34 ب.ظ

You reported that really well.
we recommend cialis info cialis generika low dose cialis blood pressure cialis generique what is cialis generic cialis in vietnam cialis side effects dangers generic cialis in vietnam what is cialis cialis price in bangalore
buy cialis with no prescription
سه شنبه 1397/09/13 09:41 ق.ظ

Incredible quite a lot of fantastic knowledge.
cialis 5 mg buy cialis coupons printable where to buy cialis in ontario online cialis generic cialis levitra cialis 20 mg best price cialis generisches kanada cialis pills price each cialis online napol costo in farmacia cialis
buy cialis online no prescription
دوشنبه 1397/09/12 09:50 ب.ظ

Cheers. Quite a lot of knowledge.

40 mg cialis what if i take cialis lilly tadalafi low cost cialis 20mg cialis price thailand cialis cuantos mg hay viagra vs cialis buy cialis online nz calis sialis india cialis 100mg cost
Buy generic cialis
دوشنبه 1397/09/12 09:13 ق.ظ

Superb knowledge. Kudos!
cialis qualitat cialis lowest price cialis italia gratis price cialis wal mart pharmacy cialis venta a domicilio generic cialis at walmart wow cialis tadalafil 100mg cialis price in bangalore preis cialis 20mg schweiz generic low dose cialis
buy cialis pills
یکشنبه 1397/09/11 09:20 ب.ظ

Very good content. Thanks!
wow look it cialis mexico cialis prezzo in linea basso click now buy cialis brand recommended site cialis kanada viagra cialis levitra cialis en 24 hora buy cialis sample pack click now buy cialis brand how does cialis work we choice free trial of cialis
Buy cialis online
یکشنبه 1397/09/11 08:35 ق.ظ

Wonderful material. Regards.
cialis with 2 days delivery price cialis per pill cialis 5 mg price cialis best rezeptfrei cialis apotheke cialis 5 mg cialis sicuro in linea effetti del cialis buy cialis online nz low dose cialis blood pressure
Online cialis
شنبه 1397/09/10 09:30 ب.ظ

Valuable info. Appreciate it!
cialis cost deutschland cialis online low cost cialis 20mg cialis cipla best buy only now cialis 20 mg canada discount drugs cialis cialis tablets australia cialis sicuro in linea where to buy cialis in ontario acheter cialis meilleur pri
buy cialis with no prescription
شنبه 1397/09/10 08:19 ق.ظ

You actually stated this perfectly!
tesco price cialis cialis reviews cialis free trial callus link for you cialis price cialis prices cialis 20 mg cut in half cialis price thailand cialis from canada discount cialis
Cialis pills
جمعه 1397/09/9 09:01 ب.ظ

Really a lot of beneficial info!
cialis tablets for sale cialis bula prescription doctor cialis miglior cialis generico prices for cialis 50mg cialis y deporte effetti del cialis cialis 20 mg effectiveness acquisto online cialis cialis canada on line
buy cialis usa
جمعه 1397/09/9 09:07 ق.ظ

You actually expressed this fantastically.
cialis herbs cialis 5 mg schweiz cialis for sale low cost cialis 20mg order a sample of cialis generic cialis review uk cialis generisches kanada cialis sicuro in linea cialis sale online tesco price cialis
Cialis prices
پنجشنبه 1397/09/8 10:06 ب.ظ

Kudos. A lot of info.

cialis 20mg sublingual cialis online cialis cost cialis uk next day bulk cialis cialis australian price overnight cialis tadalafil cialis en 24 hora we choice cialis uk cialis generika in deutschland kaufen
buy cialis without a doctor's prescription
پنجشنبه 1397/09/8 10:32 ق.ظ

Many thanks. I like this!
click here cialis daily uk cialis sicuro in linea cialis generic availability viagra cialis levitra cialis 30 day sample try it no rx cialis canadian cialis low cost cialis 20mg cialis 20mg prix en pharmacie tadalafil 10 mg
buy cialis usa
چهارشنبه 1397/09/7 09:49 ب.ظ

Thanks. Valuable stuff!
prix cialis once a da canadian drugs generic cialis cialis cuantos mg hay click now cialis from canada ou trouver cialis sur le net enter site very cheap cialis viagra or cialis cialis 30 day trial coupon cialis 5 mg buy 40 mg cialis what if i take
Cialis prices
چهارشنبه 1397/09/7 09:58 ق.ظ

You actually reported that exceptionally well!
cialis super kamagra cialis et insomni venta de cialis canada cialis super acti low cost cialis 20mg cialis rckenschmerzen cialis efficacit generic cialis pro warnings for cialis we recommend cialis info
Buy generic cialis
دوشنبه 1397/07/9 01:54 ب.ظ

You actually suggested this fantastically.
cialis arginine interactio cialis dosage comprar cialis 10 espa241a generic cialis pill online click now buy cialis brand buying cialis in colombia buy cialis uk no prescription preis cialis 20mg schweiz cialis 20mg preis cf i recommend cialis generico
canada pharmacy online
یکشنبه 1397/07/1 12:14 ب.ظ

You stated that adequately!
canada online pharmacies for men northwest pharmacies mail order online pharmacies legitimate canadian pharmacy world Northwest Pharmacy canadian pharmacy world aarp recommended canadian pharmacies order canadian prescriptions online canadian pharmacies online prescriptions canadian discount pharmacies in canada
Rochelle
پنجشنبه 1397/06/15 08:37 ب.ظ
Individuals going to the booth are used a flipbook.
http://cialisvi.com/
دوشنبه 1397/06/12 02:25 ب.ظ

Perfectly expressed indeed! .
enter site natural cialis canada discount drugs cialis deutschland cialis online generic cialis soft gels cilas cialis 20mg prix en pharmacie viagra vs cialis acheter cialis kamagra buying brand cialis online cialis soft tabs for sale
http://cialisvbuy.com/
یکشنبه 1397/06/11 09:43 ب.ظ

Nicely put, Thanks.
buy name brand cialis on line click here to buy cialis deutschland cialis online cialis generic availability cialis ahumada acquisto online cialis cialis 20mg prix en pharmacie cialis authentique suisse can i take cialis and ecstasy overnight cialis tadalafil
viagra online
سه شنبه 1397/05/23 09:08 ق.ظ

Great stuff, Thanks a lot!
buying viagra online uk how to get a viagra prescription sildenafil prices uk viagra or sildenafil buy super viagra can you buy viagra without prescriptions how to get prescription viagra get prescription for viagra buy viagra online buying viagra online forum
Cialis prices
پنجشنبه 1397/02/20 06:58 ب.ظ

Thanks, Numerous facts.

ou trouver cialis sur le net pastillas cialis y alcoho only now cialis 20 mg tarif cialis france cialis online napol cialis mit grapefruitsaft buy cialis cheap 10 mg cialis baratos compran uk cialis generico milano we recommend cialis best buy
choc
سه شنبه 1397/02/18 05:48 ق.ظ
Good respond in return of this difficulty with solid arguments and describing all concerning that.
Tadalafil
پنجشنبه 1397/02/6 01:06 ق.ظ

Nicely spoken without a doubt. !
can i buy viagra buy generic viagra without prescription buy women viagra buy generic viagra online buy brand viagra buy viagra pill canadian viagra online where can i buy viagra from buy viagra cheap prices can u buy viagra over the counter
Cialis generic
یکشنبه 1397/01/19 01:13 ق.ظ

You made your point!
get cheap cialis cialis uk next day cialis uk generic cialis soft gels cialis 100mg suppliers when can i take another cialis online cialis cialis online we choice cialis pfizer india generic low dose cialis
Can you have an operation to make you taller?
شنبه 1396/07/1 06:38 ب.ظ
If you want to increase your familiarity simply keep visiting this site and be updated with the most
up-to-date news update posted here.
Can you increase your height by stretching?
دوشنبه 1396/06/27 04:27 ب.ظ
Hi there! Quick question that's totally off topic.

Do you know how to make your site mobile friendly?

My website looks weird when viewing from my iphone 4.
I'm trying to find a template or plugin that might be able to resolve
this problem. If you have any recommendations, please share.

Thanks!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30