تبلیغات
عدالت و نشر علم --------------------- ابراهیم نصیری - مزایای داوری
سه شنبه 1389/09/16

مزایای داوری

   نوشته شده توسط: ebrahim nasiri    

بسم الله الرحمن الرحیم

 

مزایای داوری

 

1- عدالت و کارایی بهتر : بعضی اختلافات و دعاوی حقوقی ، در بعضی از رشته های حقوق  مانند حقوق قراردادها ، از چنان پیچیدگی برخوردار است که فقط متخصصین و اهل فن می توانند نسبت به آن اختلاف اعلام نظر نمایند . رسیدگیهای قضایی در این مورد نمی توانند عدالتی صحیح و مورد نظر را ایجاد نمایند .

در داوری  ، این امکان وجود دارد که طرفین شخص یا اشخاصی که خود صاحب نظر و خبره در مورد اختلاف خود  می دانند را به عنوان داور تعیین و اختلاف خود را به آنان ارجاع دهند . حداقل در داور مرضی الطرفین به این دلیل که منتخب طرفین اختلاف می باشد و بالتبع طرفین سعی می کنند تا وی را از زیر و بم اختلاف ، مطلع نمایند . در این صورت بدیهی است که رای صادره توسط وی کاملا منطبق با واقعیات امر است و طبعا به عدالت و انصاف هم نزدیکتر است [1].  درصورتی که در رسیدگهی قضایی این حق انتخاب وجود ندارد و بدیهی است مورد اولی به ایجاد و اجرا عدالت نزدیکتر بوده و می باشد.  در واقع  قاضی « جاهل بین طرفین » است و اصحاب دعوی خودشان  می‌دانند که حق با کیست. ولی این قاضی است که علم و اطلاعی از اصل قضیه و مورد اختلاف ندارد و تنها بر  اساس ادله ارائه شده توسط طرفین حکم صادر می کند و   چه بسا موارد بسیاری بدلیل عدم رعایت و یا عدم اطلاع ارباب رجوع از مقررات حاکم بر موضوع  متنازع فیه ، دعوی محکوم به رد شود یا از اعتبار امر مختوم برخوردار شود .

 

2- حل مسالمت آمیز اختلافات  : در رسیدگی دولتی معمولا از آنجا که خوانده لزوما به اقامه  دعوی راضی نیست و علاوه بر آنان هیچ یک از طرفین حق انتخاب قاضی را ندارند ، صدور رای  گرچه  ممکن است به معنی الزام به پایان اختلاف  باشد .  اما به معنی پایان خصومت نیست و معمولا محکوم علیه همواره از رای ناراضی بوده  و نهایتا رای ایجاد کینه و خصومتی بیشتر از قبل نسبت به محکوم له در دل محکوم علیه می نماید . اما از آنجا که دو طرف اختلاف به خصوص در رابطه بین تاجران ، تنها اخذ رای به نفع خود نیست ؛ بلکه در کنار اخذ رای ، حفظ رابطه حسنه برای ادامه همکاری  است  .  با رجوع به داوری ، از آنجا که انتخاب داور و مقررات شکلی و ماهوی با توافق طرفین است ، بنابراین ، طرفین با رضای بیشتری به رای داور یا داوران منتخب خود گردن می نهند و صدور رای باعث ایجاد خصومت و کینه ای که در صدور آرای  محاکم قضایی  مشاهده می شود ، نمی گردد.

4- محرمانه بودن داوری : رسیدگی های قضایی و دولتی غالبا علنی است و این علنی بودن دادگاهها و مراجع رسیدگی کننده در بسیاری از موارد برای طرفین دعوی ضررهای مادی  و معنوی را به دنبال دارد . از جمله در دعاوی بازرگانی بسیاری از اسرار تجاری معامله ، که دارای اهمیت فراوانی است مثلا قیمت کالا یا تاریخ تحویل ، فاش می شود . که برای طرفین و حتی اقتصاد داخلی کشور می تواند زیانبار باشد . همچنین علنی بودن دادرسی و حکم صادره از آن ، می تواند منجر به سوء استفاده برخی  افراد از حکم صادره بر علیه محکوم علیه و یا حتی  بر علیه محکوم له شود . از طرفی برای خیلی از مردم حضور در دادگاه و پاسخ دادن به سوالات دادرسان به دلیل  اینکه باید گاهی از اوقات  دفاعا به طرح مسائلی بپردازند که جزء اسرار زندگی آنها است ، بسیار ناگوار است  . در حالی که در حضور داور یا داوران مورد وثوق و اعتماد خود ، به راحتی می توانند همه ی ناگفتنی ها را بگویند و توضیحات لازم را در جهت روشن شدن داوران بیان دارند به خصوص اینکه این مطالب  برخلاف جلسات دادگاهها ، در جایی درج و ضبط نمی شود ؛ به دلیل رازداری و امانت داری داوران ، مطالب مطرح شده در جلسات داوری ، نزد داوران محفوظ و مکتوم خواهد ماند و در خارج از محضر داوری ، مطرح نخواهد شد[2]. از جمله مسائلی که محرمانه بودن داوری را ممکن است محدود نماید ، حق ورود شخص ثالث به داوری است. ماده 26 ق.د.ت.ب   در این رابطه مقرر داشته است : « ‌هرگاه شخص ثالثی در موضوع داوری برای خود مستقلا حقی قایل باشد و یا خود را در محق شدن یكی از طرفین ذی‌نفع بداند، می‌تواند مادام كه ختم ‌رسیدگی اعلام نشده است وارد داوری شود، مشروط بر اینكه موافقتنامه و آیین داوری و داور را بپذیرد  و ورود  وی مورد ایراد هیچ كدام از طرفین‌واقع نشود.   »

هرچند این ماده به نوعی محرمانه بودن ، داوری را زیر سوال می برد ، منتهی در جواب باید گفت که ، چون ورود شخص ثالث به داوری مستلزم موافقت طرفین اصلی دعواست ، لازمه چنین موافقتی ، رضایت آنها به در اختیار گذاردن کلیه اسناد و اطلاعات موجود در داوری برای شخص ثالث وارد شونده در اختلاف است . بنابراین هر نوع شرط محرمانه ماندن داوری و یا هر نوع توافقی که در موردانتشار رای داوری و یا حضور بیگانگان در جلسات داوری ذکر شده باشد بایستی مورد پذیرش قبلی شخص ثالث قرار گیرد تا ورود شخص ثالث به داوری محقق گردد [3].

 

5- سرعت در حل و فصل : معمولا رسیدگی محاکم چند مرحله ای و در هر مرحله مستلزم رعایت تشریفات فراوان و طولانی است . منتهی تسریع در رسیدگی به اختلاف و صدور رای توسط داور یا داوران ، یکی از ویژگیهای مثبت و بی تردید از محاسن تاسیس داوری است . در ضمن با توجه به تبصره ماده ی 484 ق . آ . د . م، مدت  داوری ، سه ماه  ، خواهد بود ، مسلم است که با مدت  زمان رسیدگی به پرونده ها در دادگاه های دادگستری که گاه بیش از 20 سال هم می انجامد و به طور متعارف به چند سال بالغ می شود ، قابل مقایسه نیست . در جایکه طرفین خودشان مدت داوری را طولانی تعیین می کنند ؛ برخلاف رسیدگی های طولانی دادگاهها ، خودشان راضی به این امر و ناشی از اراده طرفین می باشد .  ویژگی سرعت در حل و فصل از طریق داوری ، حتی از زمان حکومت کوروش نیز ، مورد توجه حاکمان بوده است .بطوری که در زمان حکومت کوروش ، مرجعی تحت عنوان « محکمه عالی » وجود داشت که از هفت قاضی  تشکیل می شد و محکمه های محلی در سراسر کشور ایجاد می گردید . محاکمات از نظم و ترتیب خاصی پیروی می کرد . برای آن که کار محاکمه طولانی نشود برای هر نوع محاکمه زمان معینی تعیین و همواره به طرفین پیشنهاد سازش از طریق داوری می گردید [4]. البته لازم به یادآوری است ؛ در اکثر موارد داوری داخلی ، رای داور بلافاصله از طرف محکوم علیه اجرا نمی شود و کار به اجرای اجباری رای داور می کشد[5] . یعنی محکوم له مجبور می شود که متوسل به قوه قهریه « قسمت اجرای دادگستری»  شود . منتهی در جواب باید گفت که بسیاری از آرای صادره از محاکم  ، تجدید نظر خواهی شده و گاها به مرجع دیوان عالی کشور ومنجربه ارجاع پرونده به دادگاه صادر کننده رای و رسیدگی مجدد و حتی در برخی موارد طی  چند رسیدگی منجر به صدور رای ، تحت عنوان رای وحدت رویه می شود ، با این وصف نمی توان درخواست اجرای رای داور از محاکم را به عنوان ضعف داوری دانست و ویژگی سرعت در حل و فصل این نهاد را ، زیر سوال برد ؛ به بیانی دیگر«   از دست دادن ، یک ساعت وقت بهتر از دو ساعت ، می باشد » . البته ، در داوری های بین المللی ، بیش از نود درصد آرای داوری طوعا اجرا می شود[6].

منتهی در رسیدگی های  قضایی ،   با وجود تلاشی که در کاستن تشریفات دادرسی می شود ، باز به جهت محدود بودن امکانات و طبع کار قضایی سرعت مورد نظر تحصیل نمی شود و گاهی اظهار نظر نهایی در اختلافی چند سال بطول می انجامد . در حالی که با داوری می توان همان اختلاف را در اندک مدت به نتیجه نهایی رساند . همین تسریع خود از جهت مالی نتایج مفیدی برای اصحاب دعوی دارد و از زیانهای زیادی جلوگیری می کند[7] . بنابراین رفع اختلاف از طریق دادگاه مدت مدیدی طول می کشد در حالی که از طریق داوری، به موضوع بسیار سریع رسیدگی می شود و اختلاف فیصله پیدا می کند[8],3. بنابراین یکی از اهمیت و ارزش داوری این است که طرفین اختلاف بدون توجه به تشریفات و مسایل پیچیده حقوقی در رسیدگی به دعاوی ، می توانند توسط داور مرضی الطرفین خود ، اختلافشان را حل و فصل کنند[9] .

 

6- امکان اجرای بهتر و سریعتر احکام داوری : به دلایلی که فوقا عرض شد اولا محکوم علیه در اجرای بهتر و سریعتر حکم صادره از داوری ، به علت این که داوری از اراده خود وی  ناشی شده است ، برخلاف آرای صادره از دادگاهها ، همکاری و مساعدت بیشتری خواهد نمود ؛ در ضمن در داوری بین المللی از آنجا که حکم داوری متعلق به مراجع دولتی کشوری خاص نیست در سایر کشورها راحت تر و سریعتر شناسایی و اجراء  می گردند.

7- بیطرفی در داوری : در داوری ، بیطرفی داور یا داوران شرط اساسی داوری است و هرگاه یکی یا تمامی داوران این شرط را از دست بدهند ؛ حتی در جریان رسیدگی ، می توان بر اساس شرایط قرارداد داوری آنها را جرح و یاعزل نمود . بنابراین داوری متضمن یک رسیدگی بیطرفانه تر به اختلافات است تا رسیدگی در محاکم یا مراجع قضایی و دولتی . البته این امر در قانون آیین دادرسی مدنی تصریح نشده ، منتهی در قانون داوری تجاری بین المللی ایران دربند 1و 2 ماده 12 اصل بیطرفی و استقلال را بیان داشته و ضمانت اجرای آن  ، داشتن حق جرح توسط شخصی که آن داور را انتخاب نموده ، قرار داده است .  در  تعریف  بیطرفی، می‌توان گفت که :

 داور تحت تاثیر ملاحظات مختلف قرار نگرفته باشد و موازین و عدالت را سر لوحه خود قرار دهد . 

 در مورد استقلال هرچند قانون‌گذار بدان تصریح ننموده است ؛ ولی با ذکر موارد رد دادرس در ماده 91 ق.آ.د.م ، به نوعی به اصل استقلال قاضی ،  اشاره داشته است . همان طوری که در فوق به آن اشاره داشته ام ، راجع به داوری نیز در بند های 1و2 ماده 12 ذیل عنوان موارد جرح داور ، اصل بیطرفی و استقلال را بیان داشته است و ذکر این موارد در قانون یاد شده خصوصیتی ندارد تا ما منکر وجود و اجرای  آن در  داوری های داخلی بشویم . اصل بیطرفی و استقلال داور یا داوران منتخب در سطح بین المللی از اهمیت بیشتر برخوردار اند ؛ زیرا در رسیدگیهای قضایی و یا  دادرسی های دولتی معمولا بر اساس قواعد حل تعارض دادگاهها ، در حقوق بین الملل خصوصی یک دادگاه ملی صلاحیتدار ، در مورد رسیدگی به اختلاف ، شناخته می شود و معمولا در اینگونه رسیدگیها جانبداری دادگاه از طرفی که با او هم تابعیت و هم زبان است خیلی منتفی نخواهد بود .

 در کنار محاسن یاد شده ، معایبی از جمله هزینه بالنسبه زیاد داوری به خصوص در دعاوی  بازرگانی ، عدم استدلال در رای داوری ، پیچیدگی طرق شکایت از احکام داوری ، صرف نظر نمودن از برخی تضمینات شکلی[10] ، انصراف پیشاپیش از برخی طرق شکایت و غیره   را  می توان نام  برد ؛ منتهی با توجه محاسن یاد شده داوری در مقابل طرق دولتی یا قضایی ، این نهاد می تواند امری موثر در سامان دهی و به نتیجه رساندن اختلافات و راضی نگهداشتن طرفین اختلاف و جلوگیری از اطاله دادرسی و بالتبع جلوگیری  از هدر رفتن وقت اشخاص که بنا به مشهور « وقت ، طلاست »  مثبت ثمر خواهد بود . همان طور که با مد نظر قرار دادن قوانین مصوب در ایران دقت نظر داشته باشیم  بی شک به این نتیجه خواهیم رسید که روح قوانین بر مبنای اجرای عدالت  می باشد  و این امر از طریق داوری بهتر حاصل می گردد .

برای پرهیز از طولانی شدن بحث ، از ذکر معایب نهاد داوری خوداری می کنیم ؛ چه بسا مقایسه جریان رسیدگی به اختلاف در دادگاه های دادگستری با شیوه رسیدگی داوری فواید و مزایای داوری را به وضوح نمایان می سازد و بیانگر ضرورت بسط و توسعه این نهاد و استفاده بیش تر از آن در حل و فصل دعاوی و اختلافات مردم به خصوص تجار و بازرگانان با یکدیگر است .

 

عدم بسط و توسعه داوری داخلی علل و دلایل متعددی می تواند داشته باشد  ، از جمله اینکه : عدم تبیین جایگاه داوری از طرف دولت و هیئت حاکمه؛ مردم ازقدیم الایام دادگستری را مرجع تظلمات و حل و فصل دعاوی و اختلافات خود می دانند و بدین لحاظ هر وقت که دچار مشکل حقوقی می شوند به دادگستری مراجعه و در جهت حل  مشکل خود اقدام می کنند.  در حالی که داوری نیز همانند رسیدگی قضایی از حمایت های قانونگذار برخوردار است و بهتر از آن می تواند در خصوص حل مشکلات حقوقی مردم موثر باشد. وظیفه دولت و اولیای امور است که با استفاده از وسایل ارتباط جمعی به ویژه صدا و سیما و مطبوعات نسبت به بیان فواید و امتیازات داوری و شناساندن این نهاد و طرق استفاده از آن اقدام کنند و با ایجاد اطمینان خاطر در مردم ، آنان را به جای مراجعه به دادگستری ، به طرف داوری رهنمون نمایند [11].  

 

 

 



[1] - دکتر قدرت الله واحدی ، آ.د.م، ج3 ، ص 233

[2] - دکتر قدرت الله واحدی ، آ.د.م،ج3 ، ص 234

[3] - دکتر سید حسین عنایت ، محرمانه یا آشکار بودن داوری تجاری ، مجله تحقیقات حقوقی شماره 27-28 ، پاییز – زمستان 1378 ، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی ، صص 93-124

[4] - مرتضی راوندی ، سیرقانون و دادگستری در ایران ، انتشارات چشمه ، چاپ اول ، سال 1368 ، ص 10

[5] - دکتر عبد الله شمس ، آ.د.م،ج3 ، ص 524

[6] - لعیا جنیدی ، ص 38

[7] - دکتر سید جلا الدین مدنی ، آ.د.م ، ص 262

[8] - آیت کریمی ، کلیات بیمه ، تهران: بیمه مرکزی ایران ، پژوهشکده بیمه ، 1383 ، صص 95و96

  3 -  مسعود طارم سری ، آشنایی با جنبه های حقوقی بازرگانی خارجی، ( تهران، موسسات مطالعات و پژوهش های بازرگانی) ج2، ص135-136.

 

[9]-   معاونت پژوهش و آموزش قوه قضاییه ، تحقیق : غلام رضا جلائیان ، راهنمای حقوقی مشاوران املاک ، تهران : جاودانه ، چ اول 1387 

[10] - دکتر عبدالله شمس ، آ.د.م، ج3 ، ص 524

[11] - حیدرمحمد زاده اصل ، داوری در حقوق ایران ، ص 14


Marketstrom.Gr στρωματα αθηνα
دوشنبه 1397/11/1 03:27 ب.ظ
I’m not that much of a online reader to be honest but your blogs really nice, keep it up!
I'll go ahead and bookmark your site to come back in the future.
Many thanks
gbwhatsapp
دوشنبه 1397/11/1 02:05 ب.ظ
Hello everyone, it's my first pay a visit at this site, and paragraph is truly fruitful in favor of me, keep up
posting these types of articles or reviews.
Agen togel online terpercaya
دوشنبه 1397/11/1 01:31 ق.ظ
Agen togel online indonesia terpercaya http://www.togelplus88.org
New Member dapat 20k...
buruan join terpercaya dan terbayar pastinya
קרקעות בחדרה בחדרה
یکشنبه 1397/10/30 01:55 ب.ظ
Excluding entire asset classes might be a tough sell, some financial advisers say.
Investors need to be asking instead whether an asset class has been doing the way it should.


“You might come up with a low-volatility portfolio of hedge
funds, and they're going to end up consistent return,” Mr.
Stackman of UBS said. “But you're not receiving the generous returns the S.
& P. continues to be delivering since 2009.”

That has to be around 2 percent each year for hedge funds versus about
18 percent for the S. & P. 500. And plenty of
asset classes already have a good run.

There's another cautionary argument on private investments.
Simply because they're inherently risky, carried out undertaken only by the most
experienced investors.

Michael W. Sonnenfeldt, founder and chairman of Tiger 21, a trade club for people with $10 million to $1 billion, said the group's 630 members had increased their investments in private equity and
real estate.
www.fjxlh.com
یکشنبه 1397/10/30 10:07 ق.ظ
Hello there! Would you mind if I share your blog with my zynga group?
There's a lot of people that I think would really enjoy your content.
Please let me know. Cheers
law firm in Chandigarh
یکشنبه 1397/10/30 06:55 ق.ظ
Wow, that's what I was looking for, what a material!
existing here at this webpage, thanks admin of this site.
Chandigarh high court barrister Reviews.Legal
http://supplements-for-body-builders.com/
یکشنبه 1397/10/30 12:58 ق.ظ
Incredible this is a useful web site.
sexual health
شنبه 1397/10/29 09:53 ب.ظ
Do you mind if I quote a few of your articles as long as
I provide credit and sources back to your blog?

My blog site is in the exact same niche as yours and mmy users would
genuinely benefit from a lot of the information you provide here.

Please let me know if this alright with you. Thanks!
aumentare peso
شنبه 1397/10/29 09:34 ب.ظ
You've got good stuff on this web-site.
http://viktminskningstabletterse.ovh/
شنبه 1397/10/29 09:11 ب.ظ
You have got good info at this point.
http://pillole-per-pene-it.eu/turbomaxblue.html
شنبه 1397/10/29 08:24 ب.ظ
Thanks for sharing your very good webpage.
Beast Gel
شنبه 1397/10/29 07:54 ب.ظ
You have got very good knowlwdge right.
casino games online
شنبه 1397/10/29 07:48 ب.ظ
resorts casino online
free online casino slots
free online casino slots
real online casino
http://dimagrireitalia.ovh/
شنبه 1397/10/29 07:09 ب.ظ
Just wished to express I am pleased I came on the web
page.
http://pillole-per-ingrandire-il-pene.eu
شنبه 1397/10/29 06:43 ب.ظ
Good web site you've got in here.
http://los-mejores-boosters-de-testosterona.eu/TestXCore.html
شنبه 1397/10/29 05:52 ب.ظ
Thanks, this site is really beneficial.
http://agrandir-son-penis-fr.eu/penigen.html
شنبه 1397/10/29 04:04 ب.ظ
Astonishingly individual pleasant website. Enormous info offered on couple of clicks.
pastillas impotencia
شنبه 1397/10/29 02:37 ب.ظ
You've got among the finest web pages.
http://stor-penis-piller-se.eu/beastgel.html
شنبه 1397/10/29 01:37 ب.ظ
Keep up the remarkable job !! Lovin' it!
Maxman
شنبه 1397/10/29 10:59 ق.ظ
Many thanks! It is an remarkable web site!
zevs
شنبه 1397/10/29 10:06 ق.ظ
Wow cuz this is excellent work! Congrats and
keep it up.
Beast Gel
شنبه 1397/10/29 09:52 ق.ظ
I appreciate reading through your web site. Regards!
TestX Core
شنبه 1397/10/29 08:06 ق.ظ
You've gotten awesome thing right here.
krzem do picia
شنبه 1397/10/29 07:57 ق.ظ
Hey very interesting blog!
VigRX Plus
شنبه 1397/10/29 06:35 ق.ظ
Great web site! It looks very expert! Sustain the great job!
Streaming Jav Online Free
شنبه 1397/10/29 05:55 ق.ظ
Hello everyone, it's my first go to see at this web site, and article is truly fruitful designed for me, keep up
posting these types of posts.
dumpster rental ahead
جمعه 1397/10/28 09:53 ق.ظ
Hurrah! In the end I got a webpage from where I be able to genuinely obtain helpful data concerning my study
and knowledge.
my website
پنجشنبه 1397/10/27 05:49 ب.ظ
I really love your site.. Very nice colors
& theme. Did you make this site yourself? Please reply back as I'm looking to create my very own website and
would love to find out where you got this from or just what the
theme is named. Thanks!
best online casino
پنجشنبه 1397/10/27 02:53 ب.ظ
casino movie online
online casino real money
free online casino games
nj online casino
decorative concrete impressions
پنجشنبه 1397/10/27 09:31 ق.ظ
I'm really impressed with your writing skills and also with the layout on your blog.
Is that this a paid theme or did you customize it yourself?
Anyway stay up the excellent high quality writing, it is uncommon to look a great blog like this
one nowadays..
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30