تبلیغات
عدالت و نشر علم --------------------- ابراهیم نصیری - مزایای داوری
سه شنبه 1389/09/16

مزایای داوری

   نوشته شده توسط: ebrahim nasiri    

بسم الله الرحمن الرحیم

 

مزایای داوری

 

1- عدالت و کارایی بهتر : بعضی اختلافات و دعاوی حقوقی ، در بعضی از رشته های حقوق  مانند حقوق قراردادها ، از چنان پیچیدگی برخوردار است که فقط متخصصین و اهل فن می توانند نسبت به آن اختلاف اعلام نظر نمایند . رسیدگیهای قضایی در این مورد نمی توانند عدالتی صحیح و مورد نظر را ایجاد نمایند .

در داوری  ، این امکان وجود دارد که طرفین شخص یا اشخاصی که خود صاحب نظر و خبره در مورد اختلاف خود  می دانند را به عنوان داور تعیین و اختلاف خود را به آنان ارجاع دهند . حداقل در داور مرضی الطرفین به این دلیل که منتخب طرفین اختلاف می باشد و بالتبع طرفین سعی می کنند تا وی را از زیر و بم اختلاف ، مطلع نمایند . در این صورت بدیهی است که رای صادره توسط وی کاملا منطبق با واقعیات امر است و طبعا به عدالت و انصاف هم نزدیکتر است [1].  درصورتی که در رسیدگهی قضایی این حق انتخاب وجود ندارد و بدیهی است مورد اولی به ایجاد و اجرا عدالت نزدیکتر بوده و می باشد.  در واقع  قاضی « جاهل بین طرفین » است و اصحاب دعوی خودشان  می‌دانند که حق با کیست. ولی این قاضی است که علم و اطلاعی از اصل قضیه و مورد اختلاف ندارد و تنها بر  اساس ادله ارائه شده توسط طرفین حکم صادر می کند و   چه بسا موارد بسیاری بدلیل عدم رعایت و یا عدم اطلاع ارباب رجوع از مقررات حاکم بر موضوع  متنازع فیه ، دعوی محکوم به رد شود یا از اعتبار امر مختوم برخوردار شود .

 

2- حل مسالمت آمیز اختلافات  : در رسیدگی دولتی معمولا از آنجا که خوانده لزوما به اقامه  دعوی راضی نیست و علاوه بر آنان هیچ یک از طرفین حق انتخاب قاضی را ندارند ، صدور رای  گرچه  ممکن است به معنی الزام به پایان اختلاف  باشد .  اما به معنی پایان خصومت نیست و معمولا محکوم علیه همواره از رای ناراضی بوده  و نهایتا رای ایجاد کینه و خصومتی بیشتر از قبل نسبت به محکوم له در دل محکوم علیه می نماید . اما از آنجا که دو طرف اختلاف به خصوص در رابطه بین تاجران ، تنها اخذ رای به نفع خود نیست ؛ بلکه در کنار اخذ رای ، حفظ رابطه حسنه برای ادامه همکاری  است  .  با رجوع به داوری ، از آنجا که انتخاب داور و مقررات شکلی و ماهوی با توافق طرفین است ، بنابراین ، طرفین با رضای بیشتری به رای داور یا داوران منتخب خود گردن می نهند و صدور رای باعث ایجاد خصومت و کینه ای که در صدور آرای  محاکم قضایی  مشاهده می شود ، نمی گردد.

4- محرمانه بودن داوری : رسیدگی های قضایی و دولتی غالبا علنی است و این علنی بودن دادگاهها و مراجع رسیدگی کننده در بسیاری از موارد برای طرفین دعوی ضررهای مادی  و معنوی را به دنبال دارد . از جمله در دعاوی بازرگانی بسیاری از اسرار تجاری معامله ، که دارای اهمیت فراوانی است مثلا قیمت کالا یا تاریخ تحویل ، فاش می شود . که برای طرفین و حتی اقتصاد داخلی کشور می تواند زیانبار باشد . همچنین علنی بودن دادرسی و حکم صادره از آن ، می تواند منجر به سوء استفاده برخی  افراد از حکم صادره بر علیه محکوم علیه و یا حتی  بر علیه محکوم له شود . از طرفی برای خیلی از مردم حضور در دادگاه و پاسخ دادن به سوالات دادرسان به دلیل  اینکه باید گاهی از اوقات  دفاعا به طرح مسائلی بپردازند که جزء اسرار زندگی آنها است ، بسیار ناگوار است  . در حالی که در حضور داور یا داوران مورد وثوق و اعتماد خود ، به راحتی می توانند همه ی ناگفتنی ها را بگویند و توضیحات لازم را در جهت روشن شدن داوران بیان دارند به خصوص اینکه این مطالب  برخلاف جلسات دادگاهها ، در جایی درج و ضبط نمی شود ؛ به دلیل رازداری و امانت داری داوران ، مطالب مطرح شده در جلسات داوری ، نزد داوران محفوظ و مکتوم خواهد ماند و در خارج از محضر داوری ، مطرح نخواهد شد[2]. از جمله مسائلی که محرمانه بودن داوری را ممکن است محدود نماید ، حق ورود شخص ثالث به داوری است. ماده 26 ق.د.ت.ب   در این رابطه مقرر داشته است : « ‌هرگاه شخص ثالثی در موضوع داوری برای خود مستقلا حقی قایل باشد و یا خود را در محق شدن یكی از طرفین ذی‌نفع بداند، می‌تواند مادام كه ختم ‌رسیدگی اعلام نشده است وارد داوری شود، مشروط بر اینكه موافقتنامه و آیین داوری و داور را بپذیرد  و ورود  وی مورد ایراد هیچ كدام از طرفین‌واقع نشود.   »

هرچند این ماده به نوعی محرمانه بودن ، داوری را زیر سوال می برد ، منتهی در جواب باید گفت که ، چون ورود شخص ثالث به داوری مستلزم موافقت طرفین اصلی دعواست ، لازمه چنین موافقتی ، رضایت آنها به در اختیار گذاردن کلیه اسناد و اطلاعات موجود در داوری برای شخص ثالث وارد شونده در اختلاف است . بنابراین هر نوع شرط محرمانه ماندن داوری و یا هر نوع توافقی که در موردانتشار رای داوری و یا حضور بیگانگان در جلسات داوری ذکر شده باشد بایستی مورد پذیرش قبلی شخص ثالث قرار گیرد تا ورود شخص ثالث به داوری محقق گردد [3].

 

5- سرعت در حل و فصل : معمولا رسیدگی محاکم چند مرحله ای و در هر مرحله مستلزم رعایت تشریفات فراوان و طولانی است . منتهی تسریع در رسیدگی به اختلاف و صدور رای توسط داور یا داوران ، یکی از ویژگیهای مثبت و بی تردید از محاسن تاسیس داوری است . در ضمن با توجه به تبصره ماده ی 484 ق . آ . د . م، مدت  داوری ، سه ماه  ، خواهد بود ، مسلم است که با مدت  زمان رسیدگی به پرونده ها در دادگاه های دادگستری که گاه بیش از 20 سال هم می انجامد و به طور متعارف به چند سال بالغ می شود ، قابل مقایسه نیست . در جایکه طرفین خودشان مدت داوری را طولانی تعیین می کنند ؛ برخلاف رسیدگی های طولانی دادگاهها ، خودشان راضی به این امر و ناشی از اراده طرفین می باشد .  ویژگی سرعت در حل و فصل از طریق داوری ، حتی از زمان حکومت کوروش نیز ، مورد توجه حاکمان بوده است .بطوری که در زمان حکومت کوروش ، مرجعی تحت عنوان « محکمه عالی » وجود داشت که از هفت قاضی  تشکیل می شد و محکمه های محلی در سراسر کشور ایجاد می گردید . محاکمات از نظم و ترتیب خاصی پیروی می کرد . برای آن که کار محاکمه طولانی نشود برای هر نوع محاکمه زمان معینی تعیین و همواره به طرفین پیشنهاد سازش از طریق داوری می گردید [4]. البته لازم به یادآوری است ؛ در اکثر موارد داوری داخلی ، رای داور بلافاصله از طرف محکوم علیه اجرا نمی شود و کار به اجرای اجباری رای داور می کشد[5] . یعنی محکوم له مجبور می شود که متوسل به قوه قهریه « قسمت اجرای دادگستری»  شود . منتهی در جواب باید گفت که بسیاری از آرای صادره از محاکم  ، تجدید نظر خواهی شده و گاها به مرجع دیوان عالی کشور ومنجربه ارجاع پرونده به دادگاه صادر کننده رای و رسیدگی مجدد و حتی در برخی موارد طی  چند رسیدگی منجر به صدور رای ، تحت عنوان رای وحدت رویه می شود ، با این وصف نمی توان درخواست اجرای رای داور از محاکم را به عنوان ضعف داوری دانست و ویژگی سرعت در حل و فصل این نهاد را ، زیر سوال برد ؛ به بیانی دیگر«   از دست دادن ، یک ساعت وقت بهتر از دو ساعت ، می باشد » . البته ، در داوری های بین المللی ، بیش از نود درصد آرای داوری طوعا اجرا می شود[6].

منتهی در رسیدگی های  قضایی ،   با وجود تلاشی که در کاستن تشریفات دادرسی می شود ، باز به جهت محدود بودن امکانات و طبع کار قضایی سرعت مورد نظر تحصیل نمی شود و گاهی اظهار نظر نهایی در اختلافی چند سال بطول می انجامد . در حالی که با داوری می توان همان اختلاف را در اندک مدت به نتیجه نهایی رساند . همین تسریع خود از جهت مالی نتایج مفیدی برای اصحاب دعوی دارد و از زیانهای زیادی جلوگیری می کند[7] . بنابراین رفع اختلاف از طریق دادگاه مدت مدیدی طول می کشد در حالی که از طریق داوری، به موضوع بسیار سریع رسیدگی می شود و اختلاف فیصله پیدا می کند[8],3. بنابراین یکی از اهمیت و ارزش داوری این است که طرفین اختلاف بدون توجه به تشریفات و مسایل پیچیده حقوقی در رسیدگی به دعاوی ، می توانند توسط داور مرضی الطرفین خود ، اختلافشان را حل و فصل کنند[9] .

 

6- امکان اجرای بهتر و سریعتر احکام داوری : به دلایلی که فوقا عرض شد اولا محکوم علیه در اجرای بهتر و سریعتر حکم صادره از داوری ، به علت این که داوری از اراده خود وی  ناشی شده است ، برخلاف آرای صادره از دادگاهها ، همکاری و مساعدت بیشتری خواهد نمود ؛ در ضمن در داوری بین المللی از آنجا که حکم داوری متعلق به مراجع دولتی کشوری خاص نیست در سایر کشورها راحت تر و سریعتر شناسایی و اجراء  می گردند.

7- بیطرفی در داوری : در داوری ، بیطرفی داور یا داوران شرط اساسی داوری است و هرگاه یکی یا تمامی داوران این شرط را از دست بدهند ؛ حتی در جریان رسیدگی ، می توان بر اساس شرایط قرارداد داوری آنها را جرح و یاعزل نمود . بنابراین داوری متضمن یک رسیدگی بیطرفانه تر به اختلافات است تا رسیدگی در محاکم یا مراجع قضایی و دولتی . البته این امر در قانون آیین دادرسی مدنی تصریح نشده ، منتهی در قانون داوری تجاری بین المللی ایران دربند 1و 2 ماده 12 اصل بیطرفی و استقلال را بیان داشته و ضمانت اجرای آن  ، داشتن حق جرح توسط شخصی که آن داور را انتخاب نموده ، قرار داده است .  در  تعریف  بیطرفی، می‌توان گفت که :

 داور تحت تاثیر ملاحظات مختلف قرار نگرفته باشد و موازین و عدالت را سر لوحه خود قرار دهد . 

 در مورد استقلال هرچند قانون‌گذار بدان تصریح ننموده است ؛ ولی با ذکر موارد رد دادرس در ماده 91 ق.آ.د.م ، به نوعی به اصل استقلال قاضی ،  اشاره داشته است . همان طوری که در فوق به آن اشاره داشته ام ، راجع به داوری نیز در بند های 1و2 ماده 12 ذیل عنوان موارد جرح داور ، اصل بیطرفی و استقلال را بیان داشته است و ذکر این موارد در قانون یاد شده خصوصیتی ندارد تا ما منکر وجود و اجرای  آن در  داوری های داخلی بشویم . اصل بیطرفی و استقلال داور یا داوران منتخب در سطح بین المللی از اهمیت بیشتر برخوردار اند ؛ زیرا در رسیدگیهای قضایی و یا  دادرسی های دولتی معمولا بر اساس قواعد حل تعارض دادگاهها ، در حقوق بین الملل خصوصی یک دادگاه ملی صلاحیتدار ، در مورد رسیدگی به اختلاف ، شناخته می شود و معمولا در اینگونه رسیدگیها جانبداری دادگاه از طرفی که با او هم تابعیت و هم زبان است خیلی منتفی نخواهد بود .

 در کنار محاسن یاد شده ، معایبی از جمله هزینه بالنسبه زیاد داوری به خصوص در دعاوی  بازرگانی ، عدم استدلال در رای داوری ، پیچیدگی طرق شکایت از احکام داوری ، صرف نظر نمودن از برخی تضمینات شکلی[10] ، انصراف پیشاپیش از برخی طرق شکایت و غیره   را  می توان نام  برد ؛ منتهی با توجه محاسن یاد شده داوری در مقابل طرق دولتی یا قضایی ، این نهاد می تواند امری موثر در سامان دهی و به نتیجه رساندن اختلافات و راضی نگهداشتن طرفین اختلاف و جلوگیری از اطاله دادرسی و بالتبع جلوگیری  از هدر رفتن وقت اشخاص که بنا به مشهور « وقت ، طلاست »  مثبت ثمر خواهد بود . همان طور که با مد نظر قرار دادن قوانین مصوب در ایران دقت نظر داشته باشیم  بی شک به این نتیجه خواهیم رسید که روح قوانین بر مبنای اجرای عدالت  می باشد  و این امر از طریق داوری بهتر حاصل می گردد .

برای پرهیز از طولانی شدن بحث ، از ذکر معایب نهاد داوری خوداری می کنیم ؛ چه بسا مقایسه جریان رسیدگی به اختلاف در دادگاه های دادگستری با شیوه رسیدگی داوری فواید و مزایای داوری را به وضوح نمایان می سازد و بیانگر ضرورت بسط و توسعه این نهاد و استفاده بیش تر از آن در حل و فصل دعاوی و اختلافات مردم به خصوص تجار و بازرگانان با یکدیگر است .

 

عدم بسط و توسعه داوری داخلی علل و دلایل متعددی می تواند داشته باشد  ، از جمله اینکه : عدم تبیین جایگاه داوری از طرف دولت و هیئت حاکمه؛ مردم ازقدیم الایام دادگستری را مرجع تظلمات و حل و فصل دعاوی و اختلافات خود می دانند و بدین لحاظ هر وقت که دچار مشکل حقوقی می شوند به دادگستری مراجعه و در جهت حل  مشکل خود اقدام می کنند.  در حالی که داوری نیز همانند رسیدگی قضایی از حمایت های قانونگذار برخوردار است و بهتر از آن می تواند در خصوص حل مشکلات حقوقی مردم موثر باشد. وظیفه دولت و اولیای امور است که با استفاده از وسایل ارتباط جمعی به ویژه صدا و سیما و مطبوعات نسبت به بیان فواید و امتیازات داوری و شناساندن این نهاد و طرق استفاده از آن اقدام کنند و با ایجاد اطمینان خاطر در مردم ، آنان را به جای مراجعه به دادگستری ، به طرف داوری رهنمون نمایند [11].  

 

 

 



[1] - دکتر قدرت الله واحدی ، آ.د.م، ج3 ، ص 233

[2] - دکتر قدرت الله واحدی ، آ.د.م،ج3 ، ص 234

[3] - دکتر سید حسین عنایت ، محرمانه یا آشکار بودن داوری تجاری ، مجله تحقیقات حقوقی شماره 27-28 ، پاییز – زمستان 1378 ، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی ، صص 93-124

[4] - مرتضی راوندی ، سیرقانون و دادگستری در ایران ، انتشارات چشمه ، چاپ اول ، سال 1368 ، ص 10

[5] - دکتر عبد الله شمس ، آ.د.م،ج3 ، ص 524

[6] - لعیا جنیدی ، ص 38

[7] - دکتر سید جلا الدین مدنی ، آ.د.م ، ص 262

[8] - آیت کریمی ، کلیات بیمه ، تهران: بیمه مرکزی ایران ، پژوهشکده بیمه ، 1383 ، صص 95و96

  3 -  مسعود طارم سری ، آشنایی با جنبه های حقوقی بازرگانی خارجی، ( تهران، موسسات مطالعات و پژوهش های بازرگانی) ج2، ص135-136.

 

[9]-   معاونت پژوهش و آموزش قوه قضاییه ، تحقیق : غلام رضا جلائیان ، راهنمای حقوقی مشاوران املاک ، تهران : جاودانه ، چ اول 1387 

[10] - دکتر عبدالله شمس ، آ.د.م، ج3 ، ص 524

[11] - حیدرمحمد زاده اصل ، داوری در حقوق ایران ، ص 14


zambezi01
پنجشنبه 1397/05/25 01:14 ق.ظ
Very rapidly this website will be famous among all blog users,
due to it's pleasant content
programme musculation prise de masse rapide
چهارشنبه 1397/05/24 04:13 ب.ظ
Thanks a lot for sharing this cool web page.
Proline.physics.Iisc.ernet.in
چهارشنبه 1397/05/24 05:16 ق.ظ
Hello, i feel that i saw you visited my website thus i came to return the prefer?.I am trying
to find issues to improve my site!I assume its ok to use a few of
your ideas!!
bästa bantningspillret
سه شنبه 1397/05/23 11:17 ب.ظ
Wow cuz this is excellent work! Congrats and keep it up.
private tuition in Harrogate
سه شنبه 1397/05/23 07:30 ب.ظ
Fantastic beat ! I would like to apprentice while you amend your web site, how could i subscribe
for a blog web site? The account aided me a acceptable deal.

I had been tiny bit acquainted of this your broadcast provided bright clear idea
comment prendre du muscle rapidement
سه شنبه 1397/05/23 03:10 ب.ظ
Keep up the helpful work and delivering in the group!
Buy viagra
سه شنبه 1397/05/23 08:39 ق.ظ

Thanks a lot! Ample material.

buy viagra jelly viagra purchase uk buy viagra sildenafil online where can you purchase viagra how to purchase viagra online buy viagra locally cheap viagra with prescription sildenafil uk pharmacy purchase viagra online buy herbal viagra
cialis arginine interactio
سه شنبه 1397/05/23 12:15 ق.ظ

Wow a good deal of wonderful knowledge!
buying brand cialis online cialis sicuro in linea prix de cialis cialis 5 mg scheda tecnica achat cialis en suisse cialis 20 mg cut in half sialis venta de cialis canada viagra cialis levitra overnight cialis tadalafil
casino games real money
دوشنبه 1397/05/22 09:55 ب.ظ
casino online subtitrat
casino games free
online casino slots
new usa online casinos 2017
fuck
دوشنبه 1397/05/22 11:34 ق.ظ
This is very attention-grabbing, You're an overly skilled
blogger. I've joined your feed and look ahead to seeking extra
of your excellent post. Additionally, I've shared your web site
in my social networks
Sallie
دوشنبه 1397/05/22 08:14 ق.ظ
There is a rich diversity to these songs that you will likely appreciate also to you could make your life easier,
and to make it easier for you to get the music activity for
My - Space that you might want, there is also a chance to pick from different genres.
Warrior bands moved south and east for the rich pickings with the peoples whom they had traded with.

Now you've taken that all-important 1st step and are reading this article report about online flash games and social media, you are in the unique and privideged position for being amongst a small
grouping of pioneering entreprenuers who already know concerning this and they are taking affirmative action.
aumentare peso
دوشنبه 1397/05/22 04:56 ق.ظ
Thanks! It a very good internet site!
scheda aumento massa muscolare
دوشنبه 1397/05/22 04:37 ق.ظ
Hello, awesome web page you have got going here.
creatina precio
دوشنبه 1397/05/22 03:11 ق.ظ
You're a very useful web site; couldn't make it without ya!
creatine gelule
دوشنبه 1397/05/22 02:35 ق.ظ
Hey there, awesome webpage you've in here.
download drama korea
دوشنبه 1397/05/22 12:12 ق.ظ
Nonton Drama Korea Streaming Terupdate Subtitle Indonesia Gratis Online, Download Drama Korea, Tv Series dan Film Korea
Terbaru Sub Indo.
play casinos
یکشنبه 1397/05/21 08:06 ب.ظ
new usa online casinos
best online casino games free
online casino
casino online application
spain golden visa
یکشنبه 1397/05/21 07:56 ب.ظ
This paragraph is really a pleasant one it assists new web viewers, who are wishing
in favor of blogging.
homeowners insurance in houston
یکشنبه 1397/05/21 04:39 ب.ظ
Write more, thats all I have to say. Literally, it seems as
though you relied on the video to make your
point. You definitely know what youre talking about, why throw away
your intelligence on just posting videos to your weblog when you could be giving us something informative to read?
Rumah drama
یکشنبه 1397/05/21 01:10 ق.ظ
Nonton Drama Korea Streaming Terupdate Subtitle Indonesia Gratis Online, Download Drama
Korea, Tv Series dan Film Korea Terbaru Sub Indo.
passport seva kendra near me
شنبه 1397/05/20 08:35 ب.ظ
Hello mates, how is all, and what you wish for to say about this
post, in my view its genuinely awesome in favor of me.
w88live
شنبه 1397/05/20 08:30 ب.ظ
Excellent web site. Lots of helpful info here. I am sending it to a few buddies
ans additionally sharing in delicious. And certainly, thank you
for your effort!
The Way The Lost Book Of Remedies Help You
شنبه 1397/05/20 08:29 ب.ظ
Hey there just wanted to give you a quick heads up. The text in your post
seem to be running off the screen in Safari. I'm not
sure if this is a formatting issue or something to
do with browser compatibility but I figured I'd post to let you know.
The layout look great though! Hope you get the issue resolved
soon. Thanks
오바마카지노
شنبه 1397/05/20 05:49 ب.ظ
Take out the 'profit' or even in the finish you could well end
up with nothing and you will usually regret it.

First of all, you can browse through internet to understand about nokia's who provide services on Personalized Playing
Cards. Moreover, should you newbie within the gambling world, then its important too to learn the policies and regulations of gambling so that it is possible to never get cheated by others.
loft conversions london
شنبه 1397/05/20 02:57 ب.ظ
you're in point of fact a excellent webmaster.
The site loading pace is amazing. It seems that you are doing any unique trick.

In addition, The contents are masterwork. you've
done a excellent process on this topic!
Rumahdrama
شنبه 1397/05/20 12:04 ب.ظ
Nonton Drama Korea Streaming Terupdate Subtitle Indonesia Gratis Online, Download
Drama Korea, Tv Series dan Film Korea Terbaru Sub Indo.
download drama korea
شنبه 1397/05/20 01:44 ق.ظ
Nonton Drama Korea Streaming Terupdate Subtitle Indonesia Gratis Online, Download
Drama Korea, Tv Series dan Film Korea Terbaru Sub Indo.
Deon
جمعه 1397/05/19 07:34 ب.ظ
Having read this I thought it was rather informative.
I appreciate you taking the time and effort to put this short article together.
I once again find myself personally spending a significant amount of time both reading and commenting.
But so what, it was still worthwhile!
camera ip wifi ngoài trời giá sỉ
پنجشنبه 1397/05/18 06:23 ب.ظ
I’m not that much of a online reader to be
honest but your blogs really nice, keep it up!
I'll go ahead and bookmark your site to come back later.
All the best
3700 zł brutto
پنجشنبه 1397/05/18 04:32 ق.ظ
Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could
add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates.
I've been looking for a plug-in like this
for quite some time and was hoping maybe you would have some
experience with something like this. Please let me know if you run into anything.
I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30