تبلیغات
عدالت و نشر علم --------------------- ابراهیم نصیری - شرط بنایی در فقه
چهارشنبه 1389/09/10

شرط بنایی در فقه

   نوشته شده توسط: ebrahim nasiri    

میرزای نائینی، شروطی را که عقد مبتنی بر آن واقع می شود به سه دسته تقسیم و دو شرط را صحیح و تخلّف آن را موجب خیار فسخ برای مشروط له معرفی کرده اند و شرط سوم را باطل و بدون اثر شناخته است.

دو شرط نخست، عبارت است از شرطی که عقد با دلالت التزامی بر آن دلالت دارد و آن شرطی است که بنای عرف و عادت نوعی بر آن قرار گرفته است،

مانند تساوی مالیت دو مورد عقد و معیوب نبودن مورد عقد آن را شرط ضمنی نامیده و تخلف آن را موجب خیار برای متضرر دانسته است و شرطی که صحت عقد متوقف بر آن است، مثل شرط مربوط به صفت مهم مورد عقد که در صورت عدم شرط و بی اطلاعی طرف عقد از آن موجب خیار فسخ است.

شرط نوع سوم که موضوع آن امر خارج از عقد و مربوط به اغراض و اهداف شخصی و خصوصی عقد است در صورتی که در متن عقد ذکر نشود فاقد اعتبار و کان لم یکن است و تخلف آن هیچ گونه خیاری همراه نخواهد آورد؛ مانند این که پیش از ایجاب و قبول بیع خانه، طرفین عقد توافق کنند که فروشنده، ظرف دو ماه پس از عقد، خانه را تعمیر کند و سپس ایجاب و قبول عقد بدون ذکر شرط تعمیر واقع گردد. بی اعتباری اینگونه شرط تبانی مورد قبول اکثریت فقها قرار دارد. »شیخ مرتضی انصاری، مکاسب، ج 3، ص 21«

فقها بطلان شرط پیش از عقد را معمولاً در عقد نکاح، مورد بررسی قرار داده اند »سیدعلی طباطبایی، ریاض المسائل، ج 2، ص 116.« از آن جهت که نصوص روایی متعدد، در خصوص شرایط نکاح وارد شده است.

استدلال عمده فقها بر بطلان شرط مذکور پیش از ایجاب و قبول عقد این است که دلیلی بر لازم الوفا بودن شرط مذکور پیش از عقد وجود ندارد و معلوم نیست عنوان شرط بر آنچه که در عقد ذکر نشود صادق باشد، چه اینکه متبادر عرفی از شرط، الزام و التزامی است که مرتبط به امر دیگری باشد، همچنانکه در قاموس، شرط به الزام و التزام در بیع و نظیر آن تعریف شده است. »شیخ مرتضی انصاری، مکاسب، ج 2، ص 227«

همچنین صرف قصد در مورد عقود و ایقاعات بی اثر است بلکه لازم است مقصود با وسیله ایجاد آن (یعنی ابراز قصد) محقق گردد؛ پس اگر شرط در ضمن عقد ابراز نشود تحقق پیدا نمی کند.

در این میان عده دیگری از فقها، شرط تبانی را معتبر و تخلّف آن را موجب خیار دانسته اند.» شیخ محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج 8، ص 366.«

در این جهت دلایل متعددی ابراز شده است. »سید میرزا حسن بجنوردی، القواعد الفقیهه، ج 3، ص 251 به بعد «مهمترین دلایل مذکور عبارت است از: 1-وضعیت شرط تبانی با شرط مذکور در عقد که در واقع مدلول التزامی عقد محسوب می شود، یکسان است. 2-وجود تبانی سبب مقید شدن عقد به مورد تبانی خواهد بود که این امر موجب لزوم وفای به عقد مقید و قید آن می باشد. 3-تراضی طرفین مربوط به عقد مبتنی به شرط سابق بر عقد است.

نظر فقها در مورد وضعیت مفاد تبانی عقد در فقه: هر چند این مبحث جایگاه اصلی بحث در مورد شرط بنایی نیست و بحثهای مربوط به این شرط باید در بین مباحث مربوط به شرط ضمن عقد مطرح شود، امّا از جهت ارتباط این موضوع با عرف از حیث تعیین موقعیت عرف، مناسب است.

همچنانکه از بحث قبلی مربوط به مفاد بنایی عقد بیان شد، از تحلیل مسأله، اعتبار مفاد بنایی و شرط بنایی عقد بدست می آید. زیرا آنچه در مورد مفاد بنایی عقد مفروض است این است که طرفهای عقد پیش از ایجاب و قبول بر داخل بودن امری در محتوای عقد یا اتصال آن به عقد، توافق کرده اند و سپس ایجاب و قبول را با توجه به مجموع محتوای عقد و شرط آن واقع ساخته اند. پس باید پذیرفت که آنچه مورد تبانی طرفها پیش از عقد قرار گرفته، مورد رضایت و یا قصد ایشان به هنگام ایجاب و قبول واقع شده است و همانطور که لازم نیست، همه خصوصیات عقد حتی آنها که مربوط به مورد یا طرفهای آن است به هنگام اصدار ایجاب و قبول (مثلاً وزن مورد معامله موزون) به زبان آورده شود بلکه صرفاً اطلاع و علم طرفین به آن کافی است، دلیلی بر لزوم بیان مفاد عقد و شرط تبانی که پیش از عقد، مورد توافق طرفهای عقد قرار گرفته است وجود ندارد. به همین جهت هرگاه مفاد بنایی عقد، خصوصیات مورد خود عقد باشد، آن خصوصیات بعنوان اجزاء یا اوصاف مورد عقد یا قیود عقد با لحاظی جمعی و کلی به هنگام انشاء، مورد قصد یا رضای طرفهای عقد قرار می گیرد و اگر مورد تبانی، شرط مندرج در عقد باشد به هنگام ایجاب و قبول مورد توجه طرفهای عقد واقع می شود.

در این میان اثبات توجه طرفهای عقد به هنگام انشاء به مفاد تبانی ضرورت ندارد؛ زیرا ظاهر این است که طرفهای عقد به هنگام ایجاب و قبول، توجه به تبانی پیش از عقد خود دارند و از آن اعراض نکرده یا عقد را بدون لحاظ آن حتی بطور اجمالی واقع نساخته اند. براساس آنچه بیان شد، از عمومات فقهی نظیر «اوفوا بالعقود» و « المومنون عند شروطهم» می توان اعتبار مفاد بنایی یا شرط بنایی عقد را نتیجه گرفت و پذیرش این امر که معنی شرط در عمومات مزبور امری وابسته به امر دیگر است، دلالت بر بی اعتباری شرط بنایی نمی کند؛ زیرا شرط تبانی نیز هر چند که به هنگام ایجاب و قبول بیان نشود، در اراده طرفهای عقد، وابسته و متصل به عقد است و برای این جهت بکار بردن لفظ یا نوشته ضرورت ندارد.

رابطه مفاد ضمنی عقد و مفاد بنایی عقد و عرف:  ظاهر عبارات برخی از فقها نشان می دهد که در شرط ، عنوان بنایی را اعم از عنوان ضمنی دانسته و شرط ضمنی را از اقسام شرط بنایی معرفی کرده اند و گروهی بر عکس شرط بنایی را از اقسام شرط ضمنی دانسته اند. »شهیدی، دکتر مهدی، اصول قراردادها و تعهدات، بحث تفضیلی شماره 198، ص 340«

با کمی توجه موضوع معلوم می شود این بحث، بیشتر لفظی است نه اصولی و منطقی.

زیرا اگر واژه بنایی و تبانی به معنی توجه و پذیرش درونی طرفهای قرارداد، نسبت به امری از امور مربوط به عقد گرفته شود در این صورت، باید مفهوم مفاد بنایی را مساوی با مفهوم مفاد ضمنی دانست نه اعم از آن؛ زیرا منظور از ضمنی بودن، غیر مصرح بودن توافق طرفهای قرارداد نسبت به آن است که در این صورت معنای مفاد بنایی نیز همان معنای مفاد ضمنی است. اما اگر معنای بنایی امری باشد که طرفهای قرارداد با لفظ یا نوشته یا اشاره قبلاً نسبت به آن توافق کرده باشند، در اینصورت مفاد بنایی و شرط بنایی را باید از اقسام مفاد ضمنی و شرط ضمنی و مفاد ضمنی را باید مقسم مفاد بنایی و شرط ضمنی را باید مقسم شرط بنایی دانست.

عرف قراردادی که برخی از فقها»حاج شیخ موسی خوانساری، منیه الطالب، ج 1، ص 407.« آن را التزام نوعی نامیده اند و صریحاً در عقد ذکر نمی شود از اقسام مفاد ضمنی یا شرط ضمنی خواهد بود.


Buy cialis
جمعه 1397/09/16 03:44 ق.ظ

Great forum posts. Appreciate it!
cialis online deutschland cheap cialis cialis generico online cialis 20mg cheap cialis cialis 50 mg soft tab online cialis cialis reviews cialis alternative walgreens price for cialis
Online cialis
پنجشنبه 1397/09/15 08:22 ق.ظ

Whoa tons of great advice.
cialis 05 cialis from canada achat cialis en suisse cialis australian price female cialis no prescription cialis dosage cialis 5 mg schweiz tarif cialis france prezzo cialis a buon mercato acheter cialis meilleur pri
cialis
چهارشنبه 1397/09/14 01:06 ب.ظ

You actually expressed that effectively!
discount cialis look here cialis cheap canada click here to buy cialis viagra vs cialis dosagem ideal cialis generico cialis mexico cialis qualitat wow cialis 20 canadian discount cialis 5 mg cialis coupon printable
Cialis 20 mg
چهارشنبه 1397/09/14 01:37 ق.ظ

You've made your point.
generic cialis review uk cialis professional from usa rezeptfrei cialis apotheke cialis from canada cialis canada on line cialis taglich online cialis calis cialis 200 dollar savings card 5 mg cialis pharmacie en ligne
buy cialis online no prescription
سه شنبه 1397/09/13 02:39 ب.ظ

Truly all kinds of excellent info!
cialis tadalafil legalidad de comprar cialis generic for cialis cialis generika in deutschland kaufen tadalafil 20mg venta cialis en espaa cuanto cuesta cialis yaho if a woman takes a mans cialis can i take cialis and ecstasy order generic cialis online
buy cialis us pharmacy
سه شنبه 1397/09/13 03:13 ق.ظ

Reliable material. Many thanks.
cialis generico lilly cialis authentique suisse click now buy cialis brand cialis kaufen bankberweisung cialis sicuro in linea 5 mg cialis pharmacie en ligne cipla cialis online cialis diario compra cialis e hiv pastillas cialis y alcoho
buy cialis
دوشنبه 1397/09/12 02:08 ب.ظ

Thanks a lot! Very good stuff.
cialis generico en mexico only here cialis pills generic cialis 20mg uk cialis super acti cialis 5 mg scheda tecnica buy cialis online legal cialis great britain order a sample of cialis purchase once a day cialis cialis generico postepay
cialis
دوشنبه 1397/09/12 02:56 ق.ظ

Truly plenty of very good knowledge.
side effects of cialis cialis 5 mg effetti collateral i recommend cialis generico cialis pills in singapore cialis 20 mg best price cialis et insomni cialis generico in farmacia buy cialis online nz prix de cialis cialis cost
buy cialis online safely
یکشنبه 1397/09/11 02:15 ب.ظ

Many thanks! A good amount of tips!

only best offers 100mg cialis buying brand cialis online precios de cialis generico cialis generic cialis rezeptfrei we like it cialis soft gel cipla cialis online prescription doctor cialis viagra or cialis generic cialis levitra
Online cialis
یکشنبه 1397/09/11 02:41 ق.ظ

Seriously quite a lot of great info!
purchasing cialis on the internet cialis tablets for sale we recommend cialis info cialis billig purchasing cialis on the internet cialis tablets australia cialis 5mg prix 5 mg cialis pharmacie en ligne miglior cialis generico buy cialis uk no prescription
Buy generic cialis
شنبه 1397/09/10 02:26 ب.ظ

You explained it perfectly!
generic for cialis enter site 20 mg cialis cost we recommend cialis info generic cialis pill online import cialis free generic cialis compare prices cialis uk cialis prezzo in linea basso canadian drugs generic cialis recommended site cialis kanada
buy cialis pills online
شنبه 1397/09/10 02:14 ق.ظ

Really many of wonderful knowledge!
cialis daily new zealand generic cialis pill online where cheapest cialis price cialis per pill order generic cialis online cialis pills in singapore cialis free trial link for you cialis price achat cialis en itali cialis 5 effetti collaterali
Cialis 20 mg
جمعه 1397/09/9 02:54 ب.ظ

Awesome write ups, Regards!
we like it cialis price what is cialis can i take cialis and ecstasy 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis tablets australia cialis dosage tadalafil 20 mg comprar cialis 10 espa241a cialis 20 mg cut in half precios de cialis generico
Cialis canada
جمعه 1397/09/9 03:08 ق.ظ

Appreciate it! Lots of information.

cialis dosage amounts cialis reviews bulk cialis acquisto online cialis cialis daily reviews cialis online napol weblink price cialis buy original cialis cialis manufacturer coupon cialis dosage recommendations
Cialis prices
پنجشنبه 1397/09/8 03:49 ب.ظ

Good stuff, Many thanks.
buy online cialis 5mg precios de cialis generico tadalafil generic cialis rezeptfrei free generic cialis cialis per paypa cialis sans ordonnance if a woman takes a mans cialis acquistare cialis internet bulk cialis
Generic cialis
پنجشنبه 1397/09/8 03:46 ق.ظ

Thank you, Ample info!

buy cialis online legal cialis for sale cialis australian price tadalafil 10 mg generic cialis in vietnam il cialis quanto costa cialis tadalafil online cialis alternative fast cialis online cialis 30 day sample
Cialis pills
چهارشنبه 1397/09/7 03:15 ب.ظ

You said it very well.!
cialis in sconto cialis sale online cialis 20mg price cialis per pill cialis online napol cialis therapie how to purchase cialis on line cialis e hiv generic cialis with dapoxetine cialis generika
buy cialis without a doctor's prescription
چهارشنبه 1397/09/7 03:14 ق.ظ

Perfectly spoken certainly. !
how do cialis pills work generico cialis mexico cialis dose 30mg cialis generique 5 mg cialis prezzo in linea basso cialis savings card wow look it cialis mexico order a sample of cialis cialis bula wow cialis tadalafil 100mg
levitra online
پنجشنبه 1397/07/19 07:22 ب.ظ

Nicely put, Cheers.
cheap 20mg levitra levitra prices vardenafil generic levitra levitra online buy levitra generic levitra 20 mg bayer prezzo levitra generic levitra 20 mg bayer prezzo vardenafil
www.office.com/setup
پنجشنبه 1397/07/12 10:29 ق.ظ
Amazing information from this post
buy tadalafil
سه شنبه 1397/07/10 11:03 ق.ظ

Whoa a good deal of very good material.
cialis canada on line price cialis per pill cialis tablets australia import cialis recommended site cialis kanada how to buy cialis online usa brand cialis nl cialis online nederland cialis 10mg prix pharmaci tadalafil 20 mg
Buy generic cialis
یکشنبه 1397/07/8 06:45 ق.ظ

You suggested that very well.
buy cheap cialis in uk fast cialis online cialis kaufen wo effetti del cialis cialis savings card buy cialis sample pack free generic cialis cialis prices in england cialis cost cialis generika
buy cialis online best price
شنبه 1397/07/7 05:58 ق.ظ

Nicely put, Thanks.
canada discount drugs cialis interactions for cialis how much does a cialis cost cialis generico postepay the best site cialis tablets cialis 5 mg funziona female cialis no prescription cialis y deporte safe dosage for cialis comprar cialis 10 espa241a
canadian pharcharmy online
شنبه 1397/06/31 08:31 ب.ظ

Wow plenty of valuable advice.
canadian pharmaceuticals for usa sales trusted pharmacy canada canada drug canadian prescriptions online canada online pharmacies medication canada online pharmacies for men canada online pharmacies for men canada pharmacies account best canadian mail order pharmacies canadianpharmacyusa24h is it legal
viagravipsale.com
سه شنبه 1397/06/27 06:40 ب.ظ

Cheers, I enjoy this!
cialis for sale in europa acquistare cialis internet only best offers cialis use cialis in sconto cialis kaufen wo tadalafil tablets rx cialis para comprar cialis generic cialis generico lilly cialis venta a domicilio
eddrugsgeneric.com
پنجشنبه 1397/06/15 07:55 ق.ظ

Nicely put, Many thanks!
tadalafil 20 mg online cialis cialis 50 mg soft tab opinioni cialis generico cialis 30 day sample cialis cipla best buy cialis coupons printable generic cialis pill online cialis farmacias guadalajara price cialis per pill
online canadian pharmacies
سه شنبه 1397/06/13 11:50 ب.ظ

Superb material. Thanks.
canadian prescription drugstore canadian pharmacies that ship to us cialis from canada canada drug global pharmacy canada canada drugs canadian cialis pharmacy near me northwest pharmacies canada medications buy
http://viagraiy.com/
سه شنبه 1397/06/13 06:22 ق.ظ

Wow quite a lot of useful advice.
viagra online with a prescription viagra pharmacy viagra viagra online pharmacy uk where i can buy viagra buy prescription viagra online buy generic viagra with paypal buy viagra online overnight want to buy viagra how can i buy viagra without seeing a doctor safe buy viagra online
cialisvv.com
دوشنبه 1397/06/12 04:37 ق.ظ

You actually mentioned it exceptionally well.
cialis generique 5 mg rezeptfrei cialis apotheke tadalafil 20mg pastillas cialis y alcoho cialis qualitat cialis daily reviews buy cialis online tadalafilo non 5 mg cialis generici cialis 100 mg 30 tablet
cialisvonline.com
یکشنبه 1397/06/11 02:37 ب.ظ

Wow a good deal of superb information!
cialis online holland buying cialis on internet look here cialis order on line prices for cialis 50mg buy cialis uk no prescription cialis dose 30mg safe site to buy cialis online cialis uk cialis qualitat cialis generico
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30