تبلیغات
عدالت و نشر علم --------------------- ابراهیم نصیری - اقسام داوری
سه شنبه 1389/08/25

اقسام داوری

   نوشته شده توسط: ebrahim nasiri    

http://www.ebrahi

اقسام داوری :

داوری از جنبه های مختلف قابل تقسیم بندی است ، در زیر به برخی از این تقسیم بندی ها اشاره خواهم کرد :

1-  داوری بر حسب وجود اراده و یا عدم آن .

داوری بر حسب نوع آن که ناشی از اراده و خواست اطراف دعوا یا به تشخیص و تصمیم دادگاه ، به داوری اجباری و داوری اختیاری ، تقسیم می شود[1] :

الف - داوری اختیاری : منظور از داوری اختیاری آن است که طرفین دعوا با تراضی هم تصمیم می گیرند که حل اختلاف بین آنها از طریق داوری انجام شود و شخص یا اشخاص را به عنوان داور یا داوران انتخاب کرده و خود را تابع حکومت آنان در موضوع مورد اختلاف ، قرار می دهند به همین دلیل است که داوری را حکمیت نیز می گویند و به داور ، حکم  نیز اطلاق می شود[2] .

ب داوری اجباری : منظور از داوری اجباری داوری است که دادگاه ، موضوع اختلاف را به داوری ارجاع می کند ، و طرفین دعوا نقشی در این امر ندارند و حل مسئله به وسیله داوری ناشی از اراده ی آنها نیست[3] .

در حال حاضر ، داوری اجباری ، تنها ، در دعاوی طلاق می باشد .

در تاریخ 28/12/70 ، جهت تقویت حقوق زنان ، ماده واحده ای با 6 تبصره از تصویب مجلس گذشت ، ( تبصره 6 آن به لحاظ مخالفت شورای نگهبان ، با نظر مجلس سرانجام به تصویب مجمع تشخیص مصلحت رسید ) و در ماده واحده ، مسئله داوری به این شرح مطرح گردیده : « از تاریخ تصویب این قانون زوج‌هایی که قصد طلاق و جدایی از یکدیگر را دارند بایستی جهت رسیدگی به اختلاف خود به دادگاه مدنی خاص ( و در حال حاضر دادگاه خانواده که شعبه ای از دادگاه عمومی است ) مراجعه و اقامه دعوی نمایند . چنانچه اختلاف فیمابین از طریق دادگاه و حکمین ، از دو طرف که برگزیده دادگاهند ( آن طور که قرآن کریم فرموده است ) حل و فصل نگردید ، دادگاه با صدور گواهی عدم امکان سازش آنان را به دفاتر رسمی طلاق خواهد فرستاد ... » تبصره 1 نحوه دعوت از حکمین و بررسی صلاحیت آنان ، به عهده دادگاه مدنی خاص ( در حال حاضر ددگاه خانواده ) است ، آیین نامه اجرایی آن ظرف 2 ماه از طرف وزیر دادگستری تهیه ، و به تصویب ریس قوه قضاییه ، خواهد رسید . این آیین نامه در 2/12/71 به تصویب ریس قوه قضاییه رسیده است ، بر طبق آیین نامه مصوب نسبت به درخواستهای طلاق که از طرف زوجین یا یکی از آنها به دادگاه خانواده یا قایم مقام آن تسلیم می شود ، چنانچه اختلاف فیمابین از طریق دادگاه حل و فصل نگردید رسیدگی به موضوع با صدور قرار به داوری ارجاع می گردد پس از صدور قرار ارجاع امر به داوری هریک از  زوجین مکلف اند ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ یک نفر از اقارب خود را که واجد شرایط مقرر در این آیین نامه باشد به عنوان داور به دادگاه معرفی  نماید و اگر بین اقارب ، فرد واجد شرایط نباشد یا دسترسی به آن مقدور نباشد و یا اقارب از پذیرش داوری استنکاف نمایند هر یک از زوجین می توانند داور خود را از بین افراد دیگر که واجد صلاحیت باشند تعیین و معرفی نمایند و در صورت امتناع یا عدم توانایی در معرفی داور دادگاه راسا از بین افراد واجد شرایط مبادرت به تعیین داور یا داوران می نماید . داوران منتخب و یا منصوب باید واجد 6 شرط ( مسلمان ، آشنایی به مسایل شرعی ، خانوادگی و اجتماعی ، حداقل چهل سال تمام سن ، متاهل ، معتمد ، عدم اشتهار به فسق و فساد ) باشند دادگاه پس از معرفی و انتخاب داوران ، در وقت فوق العاده ، در جلسه توجیهی وظیفه آنان را گوشزد ، و ارشادات لازم را می نماید ، و مهلت اعلام نظر داوران از سوی دادگاه اگر آن را ضروری تشخیص دهد ، مدت را تمدید می نماید ، داوران منتخب یا منصوب ، مکلفند با تشکیل حداقل دو جلسه ، با حضور زوجین ، سعی و اهتمام در رفع اختلاف و اصلاح ذات البین نمایند ، و در صورتی که رفع اختلاف به عمل نیامد یا یکی از زوجین از حضور در جلسات مقرر خودداری نمود ، با تشکیل جلسات دیگر با حضور زوجین یا یکی از آنان و یا بدون حضور آنان نسبت به موارد اختلاف بررسی نموده و نظر خود را بر امکان یا عدم امکان سازش ، در مهلت تعیین شده به دادگاه تسلیم نماید . داوری اجباری در این خصوص مشخص شده است[4] . 

2- داوری بر حسب زمان تعیین داور[5] :  

الف توافق به داوری پیش از بروز اختلاف :  طرفین می توانند در ضمن معامله و یا بموجب قرارداد جداگانه ، ملتزم شوند که در صورت بروز اختلاف بین آنها رفع اختلاف با داوری باشد[6]، یعنی وقتی تصمیم می گیرند که از رسیدگی  داوری استفاده نمایند که هنوز اختلافی پیش نیامده ولی احتمال بروز اختلاف در آینده هست و بنابراین از قبل تعیین تکلیف می نمایند ، اعم از اینکه ضمن معامله و به صورت شرط ضمن عقد باشد و یا به موجب قرارداد خاص مالک و مستاجر ، شرکای در یک امر تولید ، حتی دو همسایه می توانند چنین توافقی را از قبل بنمایند[7] .

ب- توافق به داوری هنگام بروز اختلاف : طبق ماده 454 ق .آ.د.م کلیه اشخاص که اهلیت اقامه دعوا را دارند ، می توانند منازعه و اختلاف خود را ، اعم از اینکه در دادگاههای دادگستری طرح شده یا نشده باشد ، و در صورت طرح در هر مرحله ای که باشد با تراضی به داوری یک یا چند نفر رجوع کنند ، یعنی در این نوع داوری ، باید اختلافی باشد تا تراضی به داوری یک یا چند شخص شود[8] .

3- داوری بر حسب ملیت طرفین یا تعلق آن به یک کشور و یا تعلق به جامعه بین المللی : ( جزوه اسکینی دانشگاه مفید ، ص 4 .)                                                                                                  الف - داوری داخلی : در مواردی که تابعیت اصحاب دعوا و داور و قانون اجرا و محل اجرای رای به قلمرو سیاسی خاصی مربوط باشد[9] ، به عبارتی در جایی که کلیه عناصر و عوامل اختلاف یا داوری به یک سرزمین معین ارتباط پیدا کند[10] ، و هیچ گونه عنصر خارجی (، قانون حاکم بر داوری ، محل برگزاری داوری ،  محل صدور رای و ... ) در آن دخالت نداشته باشد ، داوری داخلی محسوب می شود . در خصوص داخلی انگاشتن داوری ، معیارهای مختلفی بیان شده است که مهمترین آن ، معیار جغرافیایی ( اصل سرزمینی بودن ) و معیار آیین دادرسی می باشد .

طبق معیار جغرافیایی ،  داوری از ملیت یا تابعیت کشوری برخوردار است که محل تشکیل و صدور رای داوری و همچنیین شناسایی و اجرای در یک کشور باشد  برای مثال ، اگر محل داوری و صدور رای در ایران باشد ، داوری ایرانی محسوب می گردد .

طبق معیار آیین رسیدگی ، داوری زمانی ایرانی ( داخلی ) محسوب می شود که طرفین ، قانون ایران را حاکم بر آیین رسیدگی ، انتخاب نمایند . برای مثال ، اگر طرفین دعوا ، قانون داوری تجاری بین المللی ایران را حاکم بر آیین رسیدگی قرارداده باشند این داوری ، ایرانی محسوب می شود .

به نظر می آید که قانونگذار در بند 1 ماده 35 ق.د.ت.ب ، معیار آیین رسیدگی را نیز پذیرفته است ؛ زیرا در این بند مقرر داشته است : « به استثنای موارد مندرج در مواد 33 و 34 آرای داوری كه « مطابق مقررات این قانون » صادر شود قطعی و پس از ابلاغ لازم‌الاجرا است و در‌صورت درخواست كتبی از دادگاه موضوع ماده 6 ترتیبات اجرای احكام دادگاهها به مورد اجرا گذاشته می‌شوند . » همانطوری که از سیاق این بند و درج  قید « مطابق مقررات این قانون »  در این بند ، برمی آید که در صورت غیر ایرانی بودن طرفین اختلاف و حاکم دانستن قانون داوری تجاری بین المللی ایران بر آیین رسیدگی ، داوری داخلی محسوب شده و ترتیبات اجرای احكام دادگاهها [ مطمینا ، منظور احکام دادگاهها ایران می باشد ] به مورد اجرا گذاشته می‌شوند . این تفسیر ، قلمرو اجرایی قانون داوری تجاری بین المللی ایران  را گسترش می دهد و طرفین ایرانی دعوا ، که بموجب بند « ب » ماده 1 ق.د.ت.ب از امتیازات این قانون محروم می شوند ، نیز می توانند از امتیازات این قانون بهره مند گردند .

ب- داوری خارجی :  هرگاه داوری به وسیله یک هیئت یا دیوان داوری در خارج از محل اجرای رای صورت گرفته باشد ، این نوع داوری را داوری خارجی می نامند [11] .

ج داوری بین المللی : ‌ قانون داوری تجاری بین‌المللی در بند « ب » ماده یک ، داوری بین المللی را این گونه تعریف نموده است : « داوری بین‌المللی عبارتست از اینكه یكی از طرفین در زمان انعقاد موافقتنامه داوری به موجب قوانین ایران تبعه ایران نباشد . »

4- داوری بر حسب شکل آن :

الف داوری سازمانی[12] :  داوری که حل و فصل اختلاف ، تحت نظر و نظارت و مدیریت یک سازمان یا مدرسه دایمی داوری انجام می شود ، و طرفین روش رسیدگی و صدور حکم در باب اختلافات خود را تابع مقررات از پیش تدوین شده یک سازمان داوری  می دهند[13]. البته خود سازمان داوری مبادرت به داوری نمی کند و طرفین آزادی عمل دارند که داور یا داوران خود را انتخاب کنند . در داوری سازمانی ، موسسه تدوین کننده قواعد داوری علاوه بر تنظیم مقررات داوری ، خدمات اداری لازم را تدارک و بر اجرای قواعد داوری نظارت می کند[14]، داوری سازمانی در این مفهوم برای اولین بار با تصویب قانون اساسنامه مرکز داوری اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران وارد نظام حقوقی ایران شد[15] .

ب داوری موردی[16] : داوری که طرفین بدون توسل به خدمات و نظارت سازمان داوری برای حل و فصل اختلافات ، به یک یا چند داور که خود معین می کنند و طریق رسیدگی توسط آنها را نیز معین می کنند ، متوسل می شوند[17]. برخی از این داوری با عنوان داوری اختصاصی یا ویژه نیز یاد نموده اند[18] .



[1] - یکی از اساتید حقوق ، موارد تعیین داور توسط دادگاه به قید قرعه را یک نوع داوری با عنوان « موارد داوری به قید قرعه » تلقی کرده و در ذیل اقسام داوری از آن یاد کرده است . به عبارتی این نوع داوری را نه از قسم داوری اختیاری و نه از قسم داوری اجباری دانسته است ، و مواد 635 و 637 ق.ق را ( مواد 459 و 460 قانون آیین دادرسی مدنی فعلی ) ، تعیین داور توسط دادگاه را بیان می دارد ، مصداقی از این نوع داوری دانسته است .( واحدی ، قدرت الله ، آیین دادرسی مدنی 3 ، نشر میزان ، چاپ اول ، پاییز 1377 ، 187 ) به نظر نگارنده ، این موارد ( تعیین داور به قید قرعه توسط دادگاه ) از نوع داوری اختیاری است ؛ چون قرارداد ارجاع امر به داوری با اراده طرفین تشکیل می شود و در غیر این صورت ، اثری بر آن مترتب نخواهد بود . همچنین دخالت دادگاه را می توان با قاعده « الحاکم ولی المتنع » توجیه نمود . در واقع ، جواز دخالت دادگاه به خاطر تشکیل قرارداد ارجاع امر به داوری توسط طرفین دعوا و خودداری یکی از آنان از تراضی در انتخاب و معرفی داور می باشد .

mnasiri.mihanblog.com/

http://viabiovit.com/best-site-to-buy-viagra.html
سه شنبه 1397/05/23 03:33 ق.ظ

You reported it terrifically!
buy viagra uk no prescription vaigra viagra with a prescription buy real viagra cheap sildenafil generic canadian viagra online where to buy viagra in stores order viagra usa sildenafil buy online online pharmacy
cialisvi.com
دوشنبه 1397/05/22 11:58 ق.ظ

Many thanks. Ample facts.

cialis mit grapefruitsaft cialis australian price best generic drugs cialis cialis farmacias guadalajara only here cialis pills generic cialis 20mg uk only here cialis pills cialis 20mg preis cf cialis price in bangalore cialis patentablauf in deutschland
cleveland
دوشنبه 1397/03/28 06:05 ب.ظ
Ꮲlease ⅼet mе know if you're looking foor a article
author forr yоur blog. You have ѕome really ɡood articles and I feel I ԝould bbe a goⲟⅾ asset.
Ιf yoս ever want to tаke soime of the load ߋff, I'd absߋlutely love to ѡrite ѕome material fоr yߋur blog in exchange fօr a link bak to mine.

Pleasе send me an email if intеrested. Regaгds!
jANAH Stone
سه شنبه 1397/03/22 11:46 ب.ظ
І'll right aԝay take hold օf уour rsss feed аs
I can't in finding your email subscription link ᧐r е-newsletter
service. Dߋ yοu haᴠе any? Kindly alloԝ mme understand
sso that Ι mɑy subscribe. Ƭhanks.
Cialis canada
دوشنبه 1397/03/7 03:11 ق.ظ

Valuable data. Kudos.
cialis 5 effetti collaterali price cialis wal mart pharmacy cialis canada cialis generisches kanada legalidad de comprar cialis acquisto online cialis cialis prezzo al pubblico cialis pills price each generic cialis soft gels cialis prices in england
eyelashes ticker
دوشنبه 1397/02/31 06:19 ب.ظ
It's a shame you don't have a donate button!
I'd most certainnly donate to this outstanding blog!
I guess for now i'll settle for book-marking and adding your RSS
feed tto my Google account. I look forward to fresh updates and will talk about this
site with my Facebook group. Talk soon!
eye Lash
یکشنبه 1397/02/23 12:42 ق.ظ
Howdy fantastic blog! Does running a blog similar to this take a massivee amount work?
I've virtually no knowledge of programming however I had been hoping to stawrt my own blog soon. Anyways, iif you havfe any
suggestions or techniques for new blog owners please share.

I understand this iis off topic but I just wanted to ask.
Thanks a lot!
eye Lash
یکشنبه 1397/02/23 12:40 ق.ظ
Howdy fantastic blog! Does running a blog similar to this take a massivee amount work?
I've virtually no knowledge of programming however I had been hoping to stawrt my own blog soon. Anyways, iif you havfe any
suggestions or techniques for new blog owners please share.

I understand this iis off topic but I just wanted to ask.
Thanks a lot!
Cialis prices
پنجشنبه 1397/02/20 04:41 ق.ظ

Incredible loads of excellent information!
where cheapest cialis wow look it cialis mexico cialis prices in england tadalafil cialis kaufen cialis generika cialis wir preise low dose cialis blood pressure we like it cialis soft gel generic cialis tadalafil
Viagra or viagra
سه شنبه 1397/02/4 05:41 ق.ظ

Point very well regarded..
viagra cheap price where can i get sildenafil online pharmacy order how can i get viagra uk buy sildenafil online uk safe to buy viagra online cheap viagra tablets viagra pharmacy viagra buy viagra buy viagra online india rx online viagra
depforce medicine
جمعه 1397/01/31 07:27 ب.ظ
Wow, ths artidle iss fastidious, mmy sisyer iss anayzing hese kionds oof things,
sso I aam oing tto inform her.
rite
شنبه 1397/01/25 08:30 ق.ظ
Magnificent goߋds from you, mɑn. I have understand уouг stuff previous
tߋ and you're just extremely fantastic. I actually
liкe whɑt you have acquired here, rеally like ѡhɑt yoᥙ are
saʏing and the ѡay in ѡhich you say it. You mɑke it entertaining and you stіll take care of to keep iit smart.
I cаn not wait tⲟ reaԁ muϲh m᧐re fгom үou.
Ꭲhis iѕ actually a wonderful site.
roman online pharmacy reviews
جمعه 1397/01/24 03:34 ق.ظ
This is гeally inteгesting, You'гe a verү skilled blogger.
I'νe joined your rss feed аnd look ahead t᧐ in search of exrra of уouг wonderful
post. Additionally, І'ᴠе shared your web site in my social networks
viagra super active kaufen
پنجشنبه 1397/01/23 11:43 ق.ظ
Ηi mates, һow iѕ eveгything, and ѡhɑt yօu would lіke to say concerning
this post, іn my vіew its genuinely remarkable іn support ᧐f me.
Amer Aly
پنجشنبه 1397/01/23 03:35 ق.ظ
I don't know whether it's just me or if perhaps everyone else encountering problems with your site.
It appears like some of the text in your posts are running off the screen.
Can somebody else please comment and let me know if this is happening to
them too? This might be a problem with my browser because I've had this happen previously.
Appreciate it
Cialis canada
جمعه 1397/01/17 09:20 ب.ظ

Point clearly utilized!!
viagra or cialis buy cialis online cheapest enter site 20 mg cialis cost cialis usa cost cialis patentablauf in deutschland we use it cialis online store try it no rx cialis cialis online nederland cialis generisches kanada cialis patentablauf in deutschland
mezo
دوشنبه 1397/01/6 09:15 ب.ظ
І'm ցоne to inform mу lіttle brother, that hе should
also visit tһis webpage onn regular basis tߋ get updated fгom moѕt rеcent news.
Cialis prices
جمعه 1397/01/3 06:26 ب.ظ

Nicely expressed really! .
online prescriptions cialis 40 mg cialis what if i take cialis pills boards tadalafil generic cialis in vietnam cialis 5 mg scheda tecnica cialis 5 mg buy we use it 50 mg cialis dose tadalafil how to purchase cialis on line
Buy cialis online
دوشنبه 1396/12/28 12:53 ق.ظ

Kudos, An abundance of content.

venta de cialis canada cuanto cuesta cialis yaho purchasing cialis on the internet cialis e hiv ou trouver cialis sur le net cialis coupon purchase once a day cialis low cost cialis 20mg cialis y deporte cialis 20 mg effectiveness
Sebastian
جمعه 1396/09/17 07:53 ب.ظ
Hi my loved one! I want to say that this post is amazing, great
written and include almost all significant infos. I would like to
see extra posts like this .
How can I increase my height after 18?
یکشنبه 1396/06/26 08:37 ب.ظ
Thanks , I have just been searching for info about this topic for ages
and yours is the greatest I have came upon till
now. However, what concerning the conclusion? Are you
positive concerning the supply?
laverazahorchak.hatenablog.com
سه شنبه 1396/05/17 07:46 ق.ظ
It's a pity you don't have a donate button! I'd most certainly donate
to this superb blog! I guess for now i'll settle for bookmarking and adding
your RSS feed to my Google account. I look forward to fresh updates and will share this site with my
Facebook group. Chat soon!
Foot Issues
جمعه 1396/05/13 09:59 ب.ظ
naturally like your web-site however you need to test the spelling
on several of your posts. Many of them are rife with spelling problems and I to find it very
bothersome to inform the reality however I will certainly come again again.
Bert
دوشنبه 1396/02/25 04:39 ب.ظ
It's wonderful that you are getting ideas from this piece of writing
as well as from our argument made at this time.
manicure
چهارشنبه 1396/01/16 11:18 ق.ظ
Whoa! This blog looks exactly like my old one! It's on a
entirely different topic but it has pretty much the same layout and
design. Superb choice of colors!
BHW
سه شنبه 1396/01/15 08:52 ب.ظ
Excellent beat ! I would like to apprentice
while you amend your website, how can i subscribe for a blog site?
The account aided me a acceptable deal. I had
been tiny bit acquainted of this your broadcast offered bright clear idea
شهین
پنجشنبه 1394/04/18 01:19 ب.ظ
داوری و معضلات قضاییه
نگار
یکشنبه 1393/07/6 11:27 ب.ظ
سلام
اگر چکیده ای از پایان نامه های مرتبط با داوری را هم در این وبلاگ قرار دهید ممنون می شویم
bahareh
سه شنبه 1389/08/25 01:17 ق.ظ
مطلب مفید و با رفرنس های دقیق بوده است . لطفا در خصوص داوری مطالب بیشتری در وبلاگتان قرار دهید.
موفق باشید.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر